Stručnjak za srpsko pitanje, Pavel Tihomirov, i srpski pravnik, Zoran Čvorović, razgovaraju o pozadini hajke koju sprovode vlasti Crne Gore protiv eparhija SPC na teritoriji Republike

Tema današnje diskusije u okviru Balkanskog kluba „Ruske narodne linije“ je složeni problem sa kojim se SPC suočava u Crnoj Gori. Haos je izazvao zakon, čije se donošenje sa zabrinutošću iščekuje, jer će žestoko zakomplikovati život SPC u Republici Montenegro, koja je, inače, zauzela kurs radikalnog distanciranja od svega što ima veze sa svesrpskim duhovnim i kulturnim jedinstvom.

Na pitanja poznatog ruskog stručnjaka za srpsko pitanje, Pavela Vjačeslavoviča Tihomirova, odgovara naš stalni sagovornik, srpski pravnik i profesor, Zoran Čvorović.

Pavel Tihomirov: Poštovani gospodine Čvoroviću, šta se trenutno dešava u Crnoj Gori?

Zoran Čvorović: U Crnoj Gori je u toku usvajanje Zakona o slobodi veroispovesti (prim.: intervju je dat u četvrtak, 26. 12. 2019., dok je još trajala skupštinska rasprava o predlogu Zakona). Član 62 predloga Zakona o slobodi veroispovesti propisuje da će, ako verska zajednica ne uspe da dokaže svoje pravo svojine, državi Crnoj Gori pripasti svi verski objekti koji su izgrađeni pre 1. decembra 1918. godine, kao i verski objekti i zemljište koji su pribavljeni i izgrađeni sredstvima iz državnog budžeta ili prilozima građana. Ovaj propis, kao i neke druge odredbe Zakona o slobodi veroispovesti, jasno pokazuju da se u ovom slučaju radi o nacionalizaciji, odnosno postupku prinudnog prelaska crkvene imovine u ruke države.

Crkvena imovina se prema kanonima Crkve može upotrebiti samo u crkvene svrhe i kao takva isključivo služi bogoslužbenoj i misionarskoj aktivnosti Crkve. S tim u vezi, pravo Crkve da slobodno, bez mešanja države i po svojoj uviđavnosti raspolaže crkvenom imovinom, predstavlja nužnu materijalnu osnovu slobode veroispovesti. Zato najugledniji novovekovni srpski kanoničar, episkop dr Nikodim (Milaš) zaključuje, da kada država počne da se meša u imovinske poslove Crkve, ona tada sprečava samu slobodu bogosluženja, čime počinje gonjenje Crkve. I obrnuto, kada je sa donošenjem Milanskog edikta u Rimskoj imperiji prestalo gonjenje hrišćanske Crkve, jer je hrišćanima dozvoljena sloboda veroispovesti, romejski carevi su počeli da donose prve zakone koji su Crkvi garantovali neprikosnovenost prava svojine.

Čini se da je Milo Đukanović odlučio da raskine sa drevnom tradicijom poštovanja imovinskih prava Crkve i da pođe putem bogoboraca, koji su se otvoreno zalagali za ograničenje slobode veroispovesti?

Tu vezu između narušavanja imovinskih prava Crkve i ograničenja slobode veroispovesti režim Mila Đukanovića i ne krije, pošto Srpskoj crkvi  namerava da nacionalizuje imovinu jednim zakonom koji bi trebao da garantuje slobodu veroispovesti u Crnoj Gori.

Pritom, Srpskoj crkvi biće oduzimane nepokretnosti, iako država Crna Gora još uvek kroz postupak restitucije nije vratila SPC onu imovinu koja joj je oduzeta posle Drugog svetskog rata. Istovremeno, opšte je poznato da Srpska crkva teško može da obezbedi tražene dokaze o vlasništvu nad nekim hramovima, jer su ti dokazi neuredno izdavani, a često su stradali tokom ratova i stranih okupacija. Najvažnije od svega je to što Đukanovićev režim ignoriše činjenicu da Srpska crkva ima viševekovnu savesnu državinu na svim hramovima, pa i na onim hramovima kod kojih prema odredbama predloženog Zakona možda ne bi mogla formalno da dokaže svoje pravo svojine.

Posle oslobađanja jugoslovenskih teritorija od nacista i formiranja novih federalnih jedinica na prostoru nekadašnje NDH (Hrvatske i Bosne i Hercegovine), Srpsku crkvu su zadesili novi progoni. U mržnji prema Srbima, jugoslovenski komunisti su se pokazali kao dosledni naslednici nacista i ustaša. Kod nas u Rusiji ljudi to ne shvataju, jer misle da se u Jugoslaviji nisu rušile crkve kao u SSSR, i da kod vas, navodno, nije bilo nekog naročitog gonjenja Crkve. S čim su započeli antipravoslavni progoni u socijalističkoj Jugoslaviji?

U novom veku svi revolucionarni režimi, od jakobinskog u Francuskoj, do boljševičkog u Rusiji i titoističkog u Jugoslaviji, obnovu neopaganskog gonjenja Crkve Hristove najavili su donošenjem zakona o nacionalizaciji crkvene imovine. Kako je to u izuzetnoj naučnoj studiji, „Srpska crkva u komunizmu i postkomunizmu (1945-2000),“ dokumentovao biograf patrijarha Pavla, Jovan Janjić, u Jugoslaviji je progon SPC započeo donošenjem Zakona o agrarnoj reformi 1945. godine, kada je Srpskoj crkvi oduzeta ogromna imovina u celoj Jugoslaviji, pa i u Crnoj Gori. Dok je pod okupacijom u Drugom svetskom ratu Srpska crkva najteže stradanje doživela od Hrvata na području NDH, najkrvaviji progon Srpske crkve od strane komunista dogodio se upravo u Crnoj Gori. Tu je ubijeno na stotine sveštenika i monaha, ubijen je i mitropolit crnogorsko-primorski sveštenomučenik Joanikije (Lipovac), dok je njegov naslednik mitropolit Arsenije (Bradvarović) najpre osuđen na pet i po godina zatvora, da bi posle izlaska iz zatvora bio prognan iz Crne Gore.

I dok je Srpsku crkva na području Crne Gore pod Brozovim režimom zadesio teror nalik onom u NDH, Islamska zajednica i Rimokatolička crkva nisu preživele ni delić takvog stradanja. Čak je i mitropolit Arsenije bio osuđen zato što je širio versku mržnju prema rimokatolicima.

Vladika Joanikije i policajac tokom protesta u Podgorici 26. 12. 2019. (Foto: Mitropolija crnogorsko-primorska)

Iskustvo primene dvojnih standarda, pritom standarda koji imaju jasna antisrpska obeležja. Prema tvom sudu, za šta danas ideolozi montenegrinstva mogu najpre da okrive SPC?

Imajući u vidu tragično iskustvo iz prošlosti (slučaj mitropolita Arsenija), možemo sa osnovanošću da pretpostavimo da u budućnosti eparhije SPC u Crnoj Gori mogu lako doći u situaciju da na osnovu člana 32, a u vezi sa članom 30 Zakona o slobodi veroispovesti, izgube zakonski status i to zbog navodnog širenja nacionalne mržnje prema Crnogorcima. Upravo na taj način može da se protumači javno izrečen stav prema kome je crnogorska nacija veštačka, jer su Crnogorci uistinu deo srpskog naroda. Ukoliko bi se neki sveštenik usudio da na takav način javno ospori postojanje lažne crnogorske nacije, na njegovu eparhiju mogu da se primene propisi iz Zakona o slobodi veroispovesti o zabrani širenja nacionalne mržnje i posledičnom gubitku pravnog statusa, dok bi sveštenik mogao i krivično da odgovara.

Kada je u pitanju odnos države Montenegra prema SPC mora se reći i sledeće: imajući u vidu progon kojem je SPC bila izložena u periodu od 1945. do 1990. godine navodno jednako tretiranje svih verskih zajednica prema predlogu Zakona o slobodi veroispovesti, predstavlja, zapravo, diskriminaciju SPC. Pravda se ne može uspostaviti sadašnjim zakonskim jednakim tretiranjem svih verskih zajednica, jer su one u prošlosti diskriminisane u drastično nejednakoj meri. Međutim, čak je i ova apstraktna zakonska jednakost lažna, pošto se odredbe predloženog Zakona najvećim delom neće primenjivati na Rimokatoličku crkvu i Islamsku zajednicu, zato što su one putem posebnih sporazuma već regulisale svoje odnose sa državom Crnom Gorom. To isto režim Mila Đukanovića nije  hteo da učini sa SPC.

Sve ove činjenice pokazuju da je režim Mila Đukanovića diktatorski, antisrpski i pre svega, bogoborački u onoj meri u kojoj je to bio i režim Josipa Broza. Srpska crkva je Đukanoviću, kao i Brozu, glavna meta, pošto se lažni montenegrinski identitet ne može stvoriti sve dok u Crnoj Gori postoji snažna Srpska crkva i dok se u njenim rukama nalaze najveće svetinje, kao što su manastir Ostrog (17. vek), manastir Piva (16. vek), manastir Morača (13. vek) i Cetinjski manastir (15. vek). Ovi manastiri su istovremeno, dokaz neprekinutog osmovekovnog prisustva Srpske crkve u Crnoj Gori, ali i istorijski dokaz pripadnosti Crnogoraca srpskom nacionalnom biću.

Pošto su na pravoslavnom Istoku nacije u srednjem veku nastajale u okviru autokefalnih Crkava, današnji tvorci novih lažnih nacija na srpskom i ruskom nacionalnom prostoru pokušavaju da ovim pseudonacijama obezbede autokefalne pseudocrkve.

Zar će Đukanović da radi tako otvoreno, pa da jednostavno hramove otme od mitropolita Amfilohija i preda ih Mirašu?

Mišljenja sam da Đukanović nema plan da posle donošenja Zakona o slobodi veroispovesti srpske svetinje nasilno oduzme od eparhija SPC, kako bi ih predao sekti Miraša Dedejića, tzv. Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi, organizaciji bez ikakvog uticaja i autoriteta u narodu. Ova paracrkvena organizacija, osnovana od strane Đukanovićeve policije, ima istu funkciju kao i Zakona o slobodi veroispovesti.

Ima funkciju instrumenta pritiska…

Ovim instrumentima antisrpski Đukanovićev režim vrši pritisak na Mitropoliju crnogorsko-primorsku, kako bi je zakonskim, medijskim i svakojakim javnim pritiscima doveo njen klir u stanje straha i potpune neizvesnosti – pravne i finansijske nesigurnosti, i istovremeno, zavisnosti od milosti pojedinih državnih moćnika. Zato će eparhije SPC u Crnoj Gori biti formalno lišene prava svojine nad najznačajnijim hramovima i najvećim svetinjama, ali i najvećim izvorima prihoda, kao što će se po predlogu Zakona o slobodi veroispovesti Srpska crkva oporezovati, uz nastavak primene mera sudskog progona sveštenika i monaha koji nisu rodom iz Crne Gore.

Upravo na ovom mestu hoću da ukažem na jedan momenat koji je važan za mene lično i koji objašnjavamoj odnos prema tzv. crnogorskoj naciji i crnogorskoj državnosti. Potičem iz bratstva Čvorovića iz Župe Nikšićke, bratstva kome je sv. Petar Cetinjski lično darovao krstaš-barjak, koji je bratstvo ponosno nosilo od boja na Krusima sa Turcima, 1796. godine, do bitke na Glasincu protiv Austrijanaca u Prvom svetskom ratu. Sve to mi daje pravo i obavezu da se oštro borim protiv stava da Crnogorci nisu Srbi, ali istovremeno ne negiram državnost i nezavisnost Crne Gore.

Šta je strateški cilj takve crkvene politike?

Krajnji cilj je da se pod žestokim pritiskom postepeno, najpre iz straha, potom iz osećanja beznadežnosti, i najzad, iz navike, u redovima klira Mitropolije crnogorsko-primorske otpočne sa kompromisnim prihvatanjem lažnog crnogorskog nacionalnog identiteta, kako bi se eparhije u Crnoj Gori postepeno lišile jednog po jednog srpskog identitetskog obeležja.

Mitropolija crnogorsko-primorska na Cetinju (Foto: N. Đurić)

Po tom pitanju ja sam pesimista. Na Ukrajini se u tome uspelo. Iako se obični parohijani smatraju čedima Moskovske patrijaršije, zvanična UPC (Moskovske patrijaršije) je takođe „ukrajinska crkva,“ kao što je to delimično priznata raskolnička grupa koju podržava zvanični Kijev. I kada su nacionalisti tražili od naših pravoslavaca na Ukrajini da budu dosledni i da sebe smatraju „Ruskom Pravoslavnom Crkvom u Ukrajini,“ taj zahtev je svuda i na svakom mestu doživljen kao akt poniženja, nalik „žutim trakama“ koje su nacisti nametali Jevrejima. Ubeđen sam da neće proteći mnogo vremena, a u Republici Montenegro neće više biti nikakvih problema sa Srpskom crkvom. Postojaće Crnogorska crkva i ona neće biti izgrađena na temelju Miraševe sekte, već na temelju potkopane Crnogorsko-primorske mitropolije.

Ruskim čitaocima moram da ukažem i na vezu koja postoji između lažnog crnogorskog identiteta i rimokatoličkog hrvatskog političkog programa. Današnji antisrpski Montenegro nije naslednik državnosti Crne Gore dinastije Petrovića, jer je ova državnost imala srpski identitet, kao i ondašnje stanovništvo Crne Gore, već državnih tradicija Brozove Socijalističke Republike Crne Gore, čiji je ustavni identitet počivao na tada od komunista prvi put stvorenoj crnogorskoj naciji. Crna Gora kao posebna državna jedinica u federalno uređenoj jugoslovenskoj državi, pri tom sa nesrpskim ustavnim i nacionalnim identitetom, prvi put je bila predviđena ustavnim nacrtom hrvatskih stranaka, okupljenih oko tzv. Narodnog kluba, koji je 1921. godine bio podnet Ustavotvornoj skupštini Kraljevine SHS. Odredbe ovog nacrta ustava koje se tiču federalnog uređenja jugoslovenske države suštinski su preuzete u prvom Ustavu komunističke Jugoslavije, koji je kao i nacrt hrvatskih stranaka iz 1921. godine, predviđao podelu države na šest federalnih jedinica. Tako je Broz, uz pomoć Engleza i sovjetskog komunističkog rukovodstva, zapravo ostvario ciljeve hrvatske nacionalne politike da se od srpskih zemlja, kao što je Crna Gora, formiraju posebne nesrpske državne jedinice.

Na razvalinama Srbije, na račun Srbije i protiv Srbije.

Promena nacionalnog identiteta u Crnoj Gori je istorijski proces dugog trajanja, u kome se primenjuju sredstva koja predstavljaju kombinaciju golog fizičkog pritiska i perfidne asimilacije. Imajući to u vidu, nacionalni identitet Srba u Crnoj Gori i prava Srpske crkve, ne mogu se odbraniti kompromisima sa lažnim crnogorskim identitetom i političkom trgovinom sa diktatorskim i antisrpskim režimom Mila Đukanovića, već samo odlučnim ispovedanjem Srpstva i to tako što će se silom odgovoriti na silu. Jer, zakoni kojima se oduzimaju prirodna, Bogom darovana prava, kao što je sloboda veroispovesti, predstavljaju, zapravo, bezakonje jedne tiranije, na koje se mora odgovoriti svim sredstvima.

Da bi se u takvoj borbi uspelo, pored odlučnosti kod Srba u Crnoj Gori, koja je i posle višedecenijskog progona i danas na itekako zavidnom nivou, mora da postoji odlučna podrška iz matice. Režim u Beogradu, oličen u Aleksandru Vučiću, iako ima ustavnu obavezu da brani interese Srba u inostranstvu, nije preduzeo ništa konkretno kako bi pomogao Srpskoj crkvi u Crnoj Gori. Pod opravdanjem da ne sme da se meša u unutrašnje stvari Crne Gore, Aleksandar Vučić se pridržava principa regionalne saradnje koje su ustanovili Brisel i Vašington sa ciljem da Srbija prihvati antisrpske države koje je NATO nasilno stvorio na Balkanu tokom devedesetih godina. Da Srbija nikada više ne pokuša da ostvari srpski nacionalni ideal o ujedinjenoj srpskoj državi, već da srpski narod u Crnoj Gori, ali i na prostorima bivše Republike Srpske Krajine, prepusti konačnoj asimilaciji.

Istovremeno, Mila Đukanovića i Aleksandra Vučića povezuju isti zapadni mentori i pripadnost jedinstvenoj balkanskoj kriminalnoj hobotnici. Pritom je uticaj Đukanovićeve mafije u Srbiji ogroman, ona kontroliše trgovinu narkoticima, trgovinu nekretnina, nesmetano vrši likvidacije po Srbiji.

Atentat na Davidovića je njihovih ruku delo?

Verovatno. Crnogorska mafija u Srbiji, koju, na žalost, njen sistem bezbednosti ne može da kontroliše, predstavlja idealno sredstvo za proizvođenje haosa, nereda i smutnji, te korumpiranje organa vlasti.

Britanski trag… „nedžentlmensko vođenje rata.“

Klasični manir.

Sumirajmo rečeno.

Kada primenom Zakona o slobodi veroispovesti najznačajniji manastiri u Crnoj Gori pređu u formalno vlasništvo države, tada će država Crna Gora imati instrumente da i bez fizičkog oduzimanja hramova iz ruku SPC, a u ime zaštite kulturnih dobara, ukloni sa ovih svetinja sva vidljiva srpska obeležja: zabranjujući, primera radi, isticanje zastava i grbova SPC, uklanjajući tekstove i natpise koji istorijskim činjenicama dokazuju da se radi o srpskoj kulturnoj baštini.


Izvor: Ruska narodna linija/Stanje stvari

Ostavite komentar

Ostavite komentar na Zoran Čvorović o događanjima u Crnoj Gori

* Obavezna polja