Crkva je odbila svaku nezavisnost Kosova

Poruka Svetog Arhijerejskog Sabora o Kosovu i Metohiji višestruko je važan dokument. Napisana je promišljeno i odmereno, sa punom svešću o odlučujućem istorijskom trenutku u kome je nastala. Srpske političke i medijske elite su, naime, sasvim spremne na iracionalnu i opasnu razmenu – da se zbog praznih obećanja o pridruživanju poluraspadnutoj i prema Srbima neprijateljskoj EU, odreknu Kosova i Metohije, svojih sunarodnika, svoje istorije, svoje državne teritorije, budućnosti svoje zemlje i svoje dece.

Poruka Sabora je pisana sa izrazitom samosvešću koju srpskoj Svetosavskoj crkvi daje njena neprekinuta misija i istorija, duga osam vekova. Upravo je ona, u prvih nekoliko vekova svoje istorije, kroz kultove srpskih svetaca, uobličila ono što mi danas zovemo srpskim nacionalnim identitetom. Zato, suočena sa Porukom, koja nam stiže iz našeg drevnog, osam vekova dugog duhovnog i istorijskog iskustva, „argumentacija“ onih koji bi da se, na svom evropskom putu, „zbog mira i stabilnosti“, „stranih ulaganja“, „oslobođenja od mitova“ odreknu Kosova i Metohije, izgleda tako prazno i besmisleno. Kao uvelo, jesenje lišće, koje, nošeno blagim vetrom vere i iskustva, otpada sa grana i ostaje na blatnjavoj zemlji.

Poruka, dakle, suštinski i logički proističe iz onoga što Srpska pravoslavna crkva propoveda i čini već punih osam stotina godina. Ona je, u isto vreme, najneposredniji nastavak njenog Memoranduma o Kosovu i Metohiji iz 2003. godine, u kome je temeljno obrazloženo skoro sve što se može pronaći u Poruci. U javnosti je već primećeno i da nema suštinske razlike između Poruke Svetog Arhijerejskog Sabora i Apela za odbranu Kosova i Metohije, obznanjenog na Badnji dan 2018, koji je, zajedno sa stotinama najuglednijih ličnosti našeg javnog života, potpisalo 12 episkopa Srpske pravoslavne crkve. Sada su iza tog stava stali Sveti Arhijerejski Sabor i cela Srpska pravoslavna crkva.

Svojom Porukom Srpska crkva je jasno i glasno odbila svaku nezavisnost „Kosova“, uključujući i postepen, „puzeći“ put ka nezavisnosti, zasnovan na nekom budućem „sporazumu o sveobuhvatnoj normalizaciji odnosa između Beograda i Prištine“. Sveti Arhijerejski Sabor izjasnio se i protiv podele Kosova ili razmene teritorija sa „Kosovom“. O tome svedoči posebno važno pozivanje Poruke na Ustav Republike Srbije i na Rezoluciju 1244 Saveta bezbednosti UN.

Najveći deo dokumenta, na osnovu svakodnevnog iskustva Srpske crkve i naroda na Kosovu i Metohiji, podseća na sve ono što bi čekalo Srbe u ovim pokrajinama, ukoliko bi ih se Srbija, podelom ili „sveobuhvatnom normalizacijom“, odrekla: uništenje, raseljavanje, preotimanje svetinja i brisanje tragova bilo kakvog istorijskog postojanja.

Zbog toga se Crkva zalaže za jedino što nalažu razum i iskustvo: za nastavak pregovora sve do uspostavljanja jednakih prava i sloboda za sve stanovnike Kosova i Metohije, u okvirima pravnog poretka Srbije i važećih normi međunarodnog prava.

Napad predsednika republike na Poruku Sabora i prećutkivanje njenog teksta i čak njenog postojanja od strane medija pod kontrolom vlasti, svedoče o tome da idemo ka sukobu između države sa jedne, i crkve i društva sa druge strane. Jer, kao i Crkva, svi ključni učesnici u javnoj raspravi o Kosovu, na univerzitetima, u institutima, u SANU, Matici srpskoj, izjasnili su se protiv podele i priznanja nezavisnosti, u prilog „zamrznutog konflikta“.

Snishođenje i služenje državi nisu u tradiciji Srpske pravoslavne crkve. Vekovni život u tuđim, pa i neprijateljskim državama, od Osmanskog i Habzburškog carstva preko NDH do današnje Crne Gore, naučio ju je da pruži otpor uvek kada je na to prisiljena. To je Crkva odmetnutog i obešenog patrijarha Jovana Kantula, vođa pobuna i seoba patrijaraha Arsenija III Crnojevića i Arsenija IV Jovanovića Šakabente, mitropolita i vojskovođa Svetog Petra Cetinjskog i Petra II Petrovića Njegoša, prote Atanasija Bukovičkog na čijem krstu se zakleo Karađorđe i mitropolita Melentija koji je na Ljubiću udaranjem u doboš vratio posustale Srbe u bitku, mitropolita Mihaila koji se sukobio sa kraljem Milanom i bio smenjen voljom Austrije, patrijarha Varnave koji se stradao pružajući otpor Konkordatu Jugoslavije sa Vatikanom, patrijarha Gavrila Dožića koji je pozdravio prevrat 27. marta 1941, i sa Svetim Vladikom Nikolajem proveo rat u internaciji i u logoru Dahau, popa Radojice Perišića iz hercegovačkog sela Kazanci koji je pravi začetnik ustanka 1941. godine, Svetog vladike Nikolaja i Svetog Justina Ćelijskog koji su umeli da pruže otpor i Kraljevini Jugoslaviji i Titovoj Jugoslaviji…

Srpska crkva je, dakle, tokom dugih vekova svoje istorije bila sumnjiva, subverzivna i nemilosrdno gonjena. Na prvi pogled arhaična, slaba i neorganizovana, ona je, sa svojim vernim narodom, nadživela i pobedila sve svoje protivnike. Takvim su ih učinili upravo Svetosavski i Kosovski Zavet. To bi trebalo da zna svako ko na nju danas udara.

Izvor: Stanje stvari