Nacionalna država i vreme današnje

Pre više od dva veka srpski narod je oružanim ustankom udario temelje svoje obnovljene državnosti koju je unapređivao i ljubomorno branio u miru i ratu. Ipak, teret i privilegija nacionalnog oslobođenja i sopstvene države kao da je postao preveliki za „političku elitu“ Srbije koja nastoji da se po svaku cenu uključi u  Evropsku uniju i odrekne makar dela državnog suvereniteta. Nije to samo specijalnost Srbije, i mnoge zemlje sa dužom državnom tradicijem pošle su istim putem dok se na drugim stranama sveta ne stišava borba za formiranje novih država. Možda je, na pragu dvadset prvog veka, osnovno pitanje sa kojim se društva i narodi suočavaju odnos prema nacionalnoj državi[1].

Nacionalna[2] država se pokazala kao neophodna faza u razvoju ljudskog društva u trenutku kada je društvena podela rada dostigla takav nivo da se moralo pristupiti  podeli “društvenih uloga“ za koja je samo državna zajednica mogla biti okvir ,objedinjavajući ljude istog porekla, jezika i istorijske povezanosti. Evropa 19. i 20.veka bila je poligon stvaranja nacionalnih država u kome su izrasle velike nacionalne države Nemačka i Italija.

Kraj dvadesetog veka doneo je eksperiment koji su provodili „nadnacionalni otuđeni centri svetske moći[3]“ a koji je imao za cilj urušavanje celokupnog svetskog poretka zasnovanog na konceptu nacionalnih država. Snažnije nego u nekadašnjoj doktrini „ograničenog suvereniteta“ koja se pripisivala Brežnjevu i u kojoj je Sovjetski Savez imao pravo da interveniše u okviru svog bloka radi održavanja revolucionarne discipline, nadnacionalni vladari svetom su koristeći najmoćnije države sveta kao alat[4] pokušali da uruše princip suverenosti bez koga nacionalna država ne može postojati[5]. Koristeći sva sredstva pritisaka i manipulacija a posebno proglašavajući tzv „ljudska prava“ univerzalinom vrednošću a sebe jedinim tumačem šta su to ljudska prava ti centri moći su pokušali da delegitimizuju svaki oblik državnog uređenja u kome bi države imale pravo da odlučuju o bilo čemu značajnom.

Motivi ovakvog postupanja su više nego jednostavni. Države poseduju mehanizme i sredstva da zaštite interese vlastitog stanovništva, poseduju obavezu određenog vida socijalne solidarnosti i pojavljuju se kao zaštitnici nekih vrednosti koje su dominantne u toj državi. Tako uređena država ima obavezu da vodi računa o interesima vlastitog stanovništva što može biti u suprotnosti sa interesima drugih država ili nadnacionalnih otuđenih centara moći. Tako fraza o „slobodnom protoku roba, ljudi i kapitala“ teoretski zvuči veoma privlačno ali u svom praktičnom obliku često daje okvir za eksploataciju, ekonomsko, duhovno i ekološko unišavanje država i razaranje društvenih sistema ali i moralnih principa na kojima države postoje.  

Nadnacionalni otuđeni centri moći u sadašnjoj fazi ne ukidaju države u potpunosti, već nastoje da ih stave pod vlastitu kontrolu. Zbog stvorenog refleksa da država radi u zajedničkom interesu građani su spremniji da slede vladare svjih država koji su pod kontrolom ovih centara moći nesvesni da su državne elite umesto zaštitnika nacionalnih interesa postale sluge ovih centara. Vlade više nisu zaštitnici slobode već kapoi[6] u ogromnim i neograđenim logorima u kojima se nalaze cele države sa njihovim stanovništvom. Privremeno tolerisanje države od strane ovih centara je moguće i zbog očuvanja privida pravde i pravičnosti. Građani bi teško prihvatili da ih neki inostrani centar prisluškuje ili kontroliše baze podataka sa njihovim zdravstvenim ili finansijskim podacima ali kada to vlastita država čini to se smatra prihvatljivim, jer država tvrdi da to radi u „interesu građana“.

Pored upotrebe najmoćnijih država u političkoj i vojnoj sferi, nadnacionalni otuđeni centri moći kao svoje oruđe na polju ekonomije koriste međunarodne korporacije koje za osnovni cilj postojanja imaju sticanje profita. Na tom putu ih ne ograničavaju nikakve regulative jer je sticanje profita osnov planetarnog ekonomskog uređenja. Sa druge strane država je „neprofitna organizacija“ formirana radi obezbeđivanja zajedničkih interesa sa jasno naglašenom socijalnom funkcijom. Dakle korporacije se brinu kako da zarade pare a onda ekonomske i ekološke probleme nastale u procesu sticanja profita ostavljaju državi. Kad država zbog nedostatka sredstava ne može da vrši ovu svoju funkciju cenri moći ih kritikuju i dodatno delegitimizuju preko „nevladinih organizacija“. Istovremeno glavni motori naučno-tehnološkog razvoja su istraživanja koja finansira država dok međunarodne korporacije brinu kako da rezultate istraživanja pretvore u novac. Multinacionalne korporacije su, razume se, obavezne na plaćanje poreza ali se on uglavnom plaća na drugim mestima od onoga gde se stiče. Tako imamo paradoks da su najnerazvijenije zemlje upravo one sa najvećim prirodnim bogatstvima. Za sve ovo postoji lek, jaka i odgovorna nacionalna država.

Ali državu ne stvaraju samo podela rada, jedinstvena teritorija i vlast. Pa čak ni jezik i kultura. Nacionalnu državu čini i svest o zajedničkoj prošlosti i žrtvama koje su date za stvaranje i očuvanje nacionalne bezbednosti kao i svest o zajedničkoj budućnosti. Upravo bez te svesti nema ni nacionalne države. Nacionalna država nije „nacionalistička“ država jer sam etnikum ne mora biti presudan za njeno ostvarenje, važna je državotvorna ideja koja može da prožima i različite etničke i verske zajednice.

Poseban oblik borbe protiv nacionalnih država predstavlja razbijanje i „usitnjavanje“ postojećih država. Polazeći od procene da države manje od 50.000 km² i sa manje od 4  miliona stanovnika ne predstavljaju ekonomski, demografski i bezbednosno dovoljno veliku zajednicu za samostalaan razvoj (samoodržive) nastoji se usitnjavanjem postojećih država stvoriti lanac nesamostalnih subjekata nad kojima će kontrolu vršiti veći i snažniji subjekti, naravno u korist otuđenih centara moći.

Kada je Srbija u pitanju stvari su više nego jasne. Samo jaka i organizovana nacionalna država srpskog naroda i svih građana koji u njoj žive koju vode patriotski  opredeljeni političari spremni na preuzimanje odgovornosti i vlastite žrtve mogu obezbediti slobodu kao osnovni preduslov ne samo za razvoj nego za opstanak srpskog naroda.

Svaki oblik međunarodnog organizovanja u kome bi Srbija trebala da učestvuje mora poći od principa da on ne ugrožava nacionalnu nezavisnost i ne može imati primat nad nacionalnim pravom, interesima i institucijama. Eksperiment sa dve Jugoslavije je pokazao da se nacionalni interesi ne mogu zaštititi u nadnacionalnim tvorevinama koje su po nazivu nadnacionalne a po strukturi postavljene da štite privilegovane nacije i u okviru njih centre moći koji žele da vladaju celom Planetom. Ljudsko društvo se razvijalo u više pravaca tako da je danas na delu nekoliko civilizacijskih celina od kojih zapadnoevropsko – atlantistička, zasnovana na dominaciji kapitala i odsustvu duhovnosti, agresivno pokušava da sebe promoviše kao univerzalnu. Srbija svoj put treba da traži u saradnji sa kulturno, duhovno ali i ekonomski bliskim narodima slovenskog porekla i pravoslavnog duha koji imaju demokratsko uređenje i snažni osećaj sopstvene samostalnosti i nezavisnosti i opštu spremnost da grade slobodno i ekonomski napredno društvo. Nikakva germanocentrična unija, već samo Evropa slobodnih i ravnopravnih država, od Lisabona do Vladivostoka, koja uvažava političke, kulturne i duhovne specifičnosti svake države može, eventualno, biti  okvir bliske saradnje. Sve iznad toga je okupacija u korist nadnacionalnih otuđenih centara moći.

Isto tako, na globalnom planu samo multipolarni svet nezavisnih i slobodnih država koje međusobno slobodno i ravnopravno sarađuju može biti prihvatljiv okvir za opstanak planete i političku i ekonomsku sigurnost.

_____________________________

Odrednice:

[1] Država je osnovni i najvažniji oblik organizovanja svakog klasnog društva. U našem jeziku poreklo reči država je vezano za staroslovensku reč „držati“ i označava teritoriju sa stanovništvom koju vladar „drži“ pod svojom vlašću.Politička enciklopedija, Beograd 1975, str. 213.

[2] Nacija (od lat. nasci, što znači biti rođen) etapa je u razvoju naroda, koja se manifestuje u stvaranju države. To je društvena zajednica ljudi koji govore istim jezikom, koji su zajednički proživeli politički i kulturni razvoj i koji su prožeti svešću o uzajamnoj pripadnosti i celovitosti u odnosu prema drugim nacijama.

[3] Izraz „nadnacionalni otuđeni centri moći“ oslikava njihovu suštinu jer oni nemaju legitimitet bilo kakvog demokratkskog izbora, nemaju uporište u nacionalnom verskom ili drugom identitetu a istovremeno su otuđeni od ogromne većine građana koji su ovi za njih samo puko sredstvo za vlastito materijalno bogaćnjenje iz koga crpe svoju moć da kreiraju sudbinu miliona ljudi.

[4] SAD, Veliku Britaniju….

[5] Tri osnovna elementa bez kojih nema države su: stanovništvo, teritorija i suverenost u vršenju vlasti.

[6] „Kapoi“ su u koncentracionim logorima bili najniže starešine određene iz reda samih logoraša koji su za sitne lične privilegije održavale red i pazile na ponašanje ostalih logoraša.

Izvor: Fond Strateške Kulture