Poruka Montenegrinima ili neka bude borba neprestana

Ova godina je puna jubileja, a jedan od njih je i sto sedamdeset godina od podizanja Njegoševe kapele. Ovaj jubilej prati i obeležavanja sto pedeset godina od prvog polaganja moštiju najvećeg srpskog pesnika na vrh Lovćena, kao i devedeset godina od obnavljanja  ovog monumentalnog zdanja na srpskom Olimpu.

Iako ne postoji Njegoševa eksplicitno izražena testamentalna želja o mestu ukopa (to saznajemo iz posrednih izvora Medakovića, Nenadovića), srpski narod hteo je da svog sveca prinese što bliže Bogu i da zanavek stoji iznad svih njih kao svedočanstvo i opomena.

Petar II Petrović Njegoš upokojio se 30.oktobra 1851.godine, a njegovo telo položeno je u prethodno izgrađenu kapelu četiri godine kasnije. Sahranili su ga tadašnji crnogorski suveren i prvi svetovni vladar knjaz Danilo i brat vladike Pero.

Sve do sloma crnogorske vojske i kapitulacije u vidu polaganja oružja i objave primirja, koje je izdejstvovao kralj Nikola sklanjajući se u egzil i ostavljajući svoj narod na milost i nemilost okupatoru, ova kapela bila je svetilište za srpsku nacionalnu elitu i čuvar vatre koja je gorela u onima koji su sanjali svesrpsko oslobođenje i ujedinjenje.

Tokom austrougarske ofanzive, zajedno sa pripadnicima bokeške mornarice, početkom 1916.godine Lovćen je osvojen, a kapela gotovo potpuno uništena. Ne zadugo, u leto iste godine vojni guverner Crne Gore Viktor fon Veber naređuje civilnim okupacionim vlastima, Šmitu i Štembargu, da se formira domicilna delegacija koja će ekshumirati Njegoševe kosti i preneti ih u Cetinjski manastir. Delegaciju su činili mitropolit Mitrofan Ban, đakon Ivan Kaluđerović i Simo Martinović.

Želja austrougarskih vlasti bila je da na ovom specifičnom geografskom i strateškom punktu izgradi obelisk svoje moći i večitosti.

Pravda je htela da se ta nenarodna monarhija u pepelu uruši, a da se na njenom zgarištu udare temelji zajedničke jugoslovenske države, te da se tako ostvare snovi ne samo srbijanskih vladara od Mihaila Obrenovića do Petra Karađorđevića, već i vekovna težnja crnogorskih plemena da se pripoje matici.

10. septembra 1925. godine obnovljena je Njegoševa kapela. Taj proces bio je pun simbolike i uzvišenih osećanja. Kapela je sagrađena od belih ploča donetih sa Brača, od venčačkog mermera iz Šumadije, od kamena sa Lovćena. Kralj Aleksandar u Njegošev grob položio je svoju albansku spomenicu, a sablju kojom je savladao zajedničkog neprijatelja položio je da prenoći na vladičinom sarkofagu, čime je odao poštu slobodarskim naporima najslavnijeg Petrovića. Iako je osvećenje održano u jeku predizborne kampanje, iako su radikali kao dvorska partija iskoristili ovaj nacionalni praznik za svoje uskostranačke interese, Njegoševe mošti preneli su episkopi, ministri, monarh, a srpski patrijarh držao je opelo. Njegoš je opet počivao na srpskom Olimpu.

Tako je bilo sve do 1970. godine kada je pod Lovćenom ponovo zavladala antisrpska vlast, slična onoj austrougarskoj. Ni jednima ni drugima nije odgovarala srpska Sparta u bratskom zagrljaju sa maticom pa je politikom rasrbljavanja Crne Gore pokušano razbijanje srpskog nacionalnog korpusa. Počelo se od ponovnog rušenja Njegoševe kapele, ovog puta ne topovima, već helikopterom jugoslovenske armije sa ogromnim šiljkom koji kao glogov kolac ubada „povampirenog velikosrpskog monstruma“.

Taj zločin prema istoriji, kulturi i narodu nije sprečila ni peticija eminentnih pisaca, istoričara, vajara, profesora koja je 28. aprila 1970. godine upućena Narodnoj Skupštini Crne Gore, Centralnom komitetu i Izvršnom veću, Socijalističkom savezu kao i Skupštini opštine Cetinja. Pomenimo samo neka imena: Miroslav Krleža, Petar Lubarda, Radoslav Bošković, Vlado Drašković, Dušan Kostić, Mihajlo Lalić…

Na mestu Njegoševe kapele i danas stoji mauzolej koji negira Njegoša i kao Srbina i kao duhovnog vladara srpske Crne Gore. I danas vlast u Podgorici štiti ovaj spomenik antisrpstva koji služi da instrumentalizuje istoriju za dnevnopolitičke potrebe i da učvrsti identitet crnogorske nacije.

Iako niko nema pravo da bilo kome spori njegovo nacionalno opredeljenje, što je zagarantovano i međunarodnim konvencijama, isto tako mora se osuditi falsifikovanje i prekrajanje prošlosti i svesna indukcija antagonizma prema svemu što je srpsko. Na takvoj politici nije mudro graditi novu državu na permanentno nestabilnom Balkanu.

Crnogorski narod ima pravo na državu, na crkvu, na jezik i na sve ono što misli da je deo njegovog identiteta. To im niko ne može oduzeti.

Ali, bivša braćo, ne dam Vam dedove.

Oni su bili Srbi i kao što mi Vas ne teramo da budete bilo šta drugo do onog što jeste i što želite da budete, tako zahtevamo da ostavite Vaše dedove na miru i da im, makar posthumno, obezbedite pravo da ostanu ono što su za života bili. Citatologijom mogu Vam kao dokaze navesti srbovanje kneza i kralja Nikole, zavladičenje svih Petrovića kroz hirotoniju sprske crkve, pesme o vaskrsavanju srpskog carstva odbeglog guvernadura, kao i spise budućih federalista gde posle balkanskih ratova žele što čvršće veze između „dve srpske kraljevine“.

Takođe, ne dam Vam ni sinove.

Jer kao što ste i Vi iz političkih razloga promenili nacionalni identitet, verujem da će slični preokret načiniti i Vaši sinovi, koje će majka Srbija oberučke prihvatiti u zagrljaj pun praštanja u bezuslovne ljubavi. Do tada, želim Vam svako dobro, uz upozorenje da Srbi u današnjoj Crnoj Gori nisu taoci, uljezi, niti eksponent „velikosrpske hegemonije“, već srpski samuraji, čuvari sopstvene tradicije i identiteta, zavetnici svojih askurđela koji su i pod Osmanlijama očuvali svoje ime i obraz.

Ako su nečastive preživeli, preživeće i nadživeće i Vas.

Izvor: Srpski kulturni klub

Komentari

Jedan komentar na Poruka Montenegrinima ili neka bude borba neprestana