Dve decenije od zločinačke akcije „Bljesak“

Danas je godišnjica vojno-policijske akcije Hrvatske na zapadnu Slavoniju pod kodnim nazivom „Bljesak“. U višednevnom napadu hrvatskih oružanih snaga na zonu pod zaštitom Ujedinjenih nacija – Sektor zapad, ubijena su i nestala 283 lica srpske nacionalnosti i počinjeni strašni zločini nad civilnim stanovništvom. Proterano je oko 15 hiljada Srba. O razmjeri zločina svedoči ekshumacija u Medarima, gde su hrvatski vojnici ubijali i srpsku djecu.

Operacija „Bljesak“ hrvatske vojske i specijalne policije počela je 1. maja 1995. kao nastavak vojne operacije pod kodnim nazivom „Otkos 10″ iz decembra 1991. kada je sa područja Podravske Slatine, Slavonske Požege, Grubišnog Polja, Daruvara i većeg dela pakračke opštine proterano srpsko stanovništvo.
Izgovor za „Bljesak“ bilo je uspostavljanje kontrole Hrvatske nad autoputem Zagreb – Okučani – Lipovac, ali stvarna želja hrvatskog rukovodstva bilo je etničko čišćenje Srba sa prostora zapadne Slavonije, što je prvi put pokazano i tokom proterivanja Srba iz Slavonske Požege.

Za akciju „Bljesak“, Hrvatska se pripremala od decembra 1994. godine. U zonu su konstantno stizale jedinice vojske i specijalne policije koje su čekale momenat napada. U planiranom incidentu, 28. aprila 1995. godine jedan Hrvat na benzinskoj pumpi kod Nove Gradiške, nožem je ubio Srbina iz Okučana. Nakon toga, Srbi okučanskog kraja blokirali su autoput. To je bio povod za napad Hrvatske.

Operacija je počela 1. maja 1995. godine u 5 časova i 30 minuta. Zonu pod zaštitom UN – a napalo je oko 7200 hrvatskih vojnika i policajaca, uz podršku oklopno-mehanizovanih jedinica, artiljerije i avijacije. Zapadnu Slavoniju je branio brojčano i tehnički znatno slabiji 18. korpus Srpske vojske Krajine sa oko dvije do tri hiljade pripadnika. Prostor za napredovanje hrvatskim snagama na pravcu Novska – Okučani stvorili su pripadnici jordanskog bataljona, koji su prebegli na hrvatsku stranu.

Posledice hrvatske akcije, posebno po srpske civile bile su stravične. Više desetina Srba ubijeno je u zasedi kod Prašnika, između Okučana i Stare Gradiške,u rano jutro 2. maja. Na izbegliče kolone dejstvovala je i hrvatska avijacija. Oni koji su ostali, ubijeni su na zverski način. O tome svedoči i slučaj eksumiranih Srba iz Medara. Drugog dana operacije zauzeti su Okučani.

Na severu, zapadno od Lipika i Pakraca, na području koje nije bilo pod prvim udarom, ostale su snage 51. lake brigade Srpske Vojske Krajine, koja je nastavila borbu. Na prevaru, odnosno uz pomoć argentinskog bataljona, 4. maja predaje se i ova brigada. U analizama pada zapadne Slavonije najčešći su argumenti kako je ovo područje, površine oko 500 kvadratnih kilometara bilo teško odbraniti bez pomoći. Čini se da ni vlasti Republike Srpske Krajine nisu pretjerano brinule za ovaj prostor, iako je njegovim zauzimanjem Hrvatska, baš autoputem, dobila mogućnost brzog prebacivanja snaga za „Oluju“. Izostala je i pomoć Vojske RS, ali i dejstvo artiljerije iz Republike Srpske koje je u dometu imalo hrvatske glavne snage koje su nastupale autoputem prema Okučanima. Vlasti u Srbiji takođe su indiferentno gledale na sudbinu zapadne Slavonije, što potvrđuje i podatak da je 1. maja glavni dnevnik srbijanske televizije vijest o napadu objavio tek u 18. minuti.

SNP – za zločine tokom „Bljeska“ niko nije odgovarao

Pre tačno dve decenije, hrvatske vojne, paravojne i policijske snage, u samo jednom danu, etnički su „počistile“ od Srba Zapadnu Slavoniju, deo tadašnje Republike Srpske Krajine, teritorije pod zaštitom snaga Ujedinjenih nacija, a za taj masovni zločin, ni do danas, niko nije odgovarao – saopštila je Srpska narodna partija (SNP).

Glavne poluge hrvatskih vlasti ponovo drže oni koji ne priznaju užasne zločine nad Srbima, Jevrejima i Romima u Jasenovcu što ih je počinila „Nezavisna Država Hrvatska“, niti ove koje je, u „Bljesku“ i „Oluji“, ponovila Tuđmanova samostalna država, čiji kontinuitet crpi današnja članica Evropske unije Republika Hrvatska.

„Bljesak“ se, pre dve decenije, događao, na žalost, uz upadljivo ćutanje i ignorisanje ondašnje vlasti u Srbiji – zato SNP zahteva od sadašnjih srpskih pravosudnih organa da, makar oni, procesuiraju odgovorne za zločin entničkog čišćenja nad krajiškim Srbima, kad to već odbijaju da učine Hrvatska kao članica EU i Haški sud.

Uz nedvosmislenu podršku pojedinih zapadnih zemalja, čak 16.000 pripadnika hrvatske vojske i policije, napalo je četiri puta slabije srpske snage, iz pravca Pakraca i Jasenovca, ušlo u „tampon zonu“ koju je trebalo da štite pripadnici jordanskih „Plavih šlemova“ i, za samo 36 sati, proteralo 15.000 Srba, a u izbegličkoj koloni koja je zasipana avionskim bombama i topovskim projektilima, ubijeno je 283 srpskih civila, među njima i 57 žena i devetoro dece. Posle toga, čak 30.000 Srba iz tih krajeva zauvek je napustilo svoje domove.

Za operaciju „Bljesak“ koja će biti prethodnica „Oluje“, tri meseca kasnije, za ovaj udruženi zločinački poduhvat koji je za cilj imao prisilno i trajno proterivanje srpskog naroda iz Krajine, pred Haškim tribunalom nije odgovarao niko od hrvatskih državnih i vojnih zapovednika, već je, paradoksalno, predsednik RSK Milan Martić osuđen na 35 godina robije! – podseća SNP.

Dve decenije od proterivalja 30.000 srpskih civila

Danas se navršava 20 godina od ofanzive hrvatskih snaga na područje zapadne Slavonije koje je do tada bilo u sastavu Republike Srpske Krajine.

Tokom dvodnevne operacije Bljesak, koja je počela 1. maja 1995. godine oko pet sati ujutro artiljerijskim napadom na Pakrac, hrvatska vojska preuzela je kontrolu nad zapadnom Slavonijom.

U akciji Bljesak stradao je veliki broj srpskih civila, a oko 30.000 njih je napustilo to područje.

Prema izveštaju Hrvatskog helsinškog odbora za ljudska prava (HHO), koji je predstavljen 24. jula 2003, u akciji Bljesak pripadnici hrvatske vojske ubili su ukupno 83 srpska civila. Od tog broja, njih 30 ubijeno je u napadima na izbegličke kolone, a 53 osobe su ubijene u svojim kućama.

Prema podacima Dokumentaciono-informativnog centra Veritas iz aprila 2003, prvih dana maja 1995. ubijeno je ili nestalo 283 Srba iz zapadne Slavonije.

Dan po otpočinjanju akcije Bljesak bivši predsednik RSK Milan Martić naredio je raketiranje Zagreba koje je trajalo dva dana, zbog čega je kasnije optužen pred Haškim sudom i osuđen na 35 godina zatvora. Snage bivše RSK ispalile su na grad 23 projektila i tada je poginulo šest ljudi, a 176 osoba je ranjeno.

Zbog ratnih zločina počinjenih u akciji Bljesak i Oluja Tribunal za ratne zločine u Hagu pripremao je optužnicu protiv tadašnjeg predsednika Hrvatske Franje Tuđmana (preminuo 1999).

U aprilu 2001. haški istražitelji saslušali su bivšeg načelnika GS Hrvatske vojske Petra Stipetića, ali je on nakon sprovedene istrage oslobođen sumnji za zločine počinjene tokom akcija Medački džep, Bljesak i Oluja.

Haški istražitelji su, takođe, saslušali više osumnjičenih hrvatskih oficira, ali protiv njih nisu podignute optužnice.

U julu 2005. Tužilaštvo je primilo prijavu protiv generala Mladena Kruljca, zbog ratnog zločina u zapadnoj Slavoniji u vreme operacije Bljesak. Ta prijava prosleđena je i nadležnom tužilaštvu u Slavonskom Brodu, ali protiv njega nikada nije podignuta optužnica.

Mesec dana kasnije tadašnji predsednik Hrvatske Stjepan Mesić unapredio je Kruljca u čin general-pukovnika.

U julu 2010. na mesnom groblju u selu Medari u blizini Nove Gradiške u zapadnoj Slavoniji, ekshumirano je 28 tela, među njima i dece, iz zajedničke grobnice nastale tokom akcije Bljesak. U maju 2011. ekshumirano je 48 Srba ubijenih i toj akciji na mesnom groblju u selu Vrboljani, a godinu dana kasnije u opštini Novska još 28 tela.

Prema saopštenju Dokumentaciono-informativnog centra Veritas iz novembra 2011. u Zagrebu je identifikovano 14 posmrtnih ostataka Srba koji su poginuli u toj akciji hrvatske vojske i policije.

Komisija za nestala lica Vlade Srbije je saopštila, u julu prošle godine, da su iz registrovanih grobnica na teritoriji Republike Hrvatske, u periodu 2001. do 2013. ekshumirani posmrtni ostaci 1.035 žrtava srpske nacionalnosti stradalih u akcijama hrvatske vojske i policije „Bljesak“ i „Oluja“.

U maju 2013. Tužilaštvo za ratne zločine Srbije je saopštilo da tesno sarađuje sa Tužilaštvom Hrvatske na rasvetljavanju ubistva 21 srpskog civila prvog dana akcije „Bljesak“.

U Crkvi svetog Marka u 11 sat Udruženje porodica nestalih i poginulih „Suza“ organizuje parastos povodom 20 godina od stradanja Srba u akciji hrvatske vojske „Bljesak“.

Predsednik Koalicije udruženja izbeglica i zamenik predsednika Odbora Skupštine Srbije za dijasporu i Srbe u regionu Miodrag Linta prisustvovaće sutra u Gradiški obeležavanju 20 godina stradanja i progona Srba iz zapadne Slavonije tokom hrvatske akcije „Bljesak“ 1995. godine.

Kako je saopštila Koalicija udruženja izbeglica, obeležavanje počinje u 9.30 služenjem parastosa za stradale Srbe iz zapadne Slavonije u crkvi Pokrova Presvete Bogorodice.

Nakon parastosa, predviđeno je polaganje venaca ispred crkve na spomen-ploču poginulim Srbima iz zapadne Slavonije i obraćanje Miodraga Linte.

U znak sećanja na poginule sunarodnike predviđena je tradicionalna šetnja do sredine mosta i spuštanje cveća i venaca u Savu.

Sećanje na stradanje i progon Srba iz zapadne Slavonije u akciji „Bljesak“ organizuju Udruženje proteranih Srba iz zapadne Slavonije i opština Gradiška.

Izvor: Tanjug, SNP, RTS