Globalistički udar na Pravoslavlje (3) – slučaj Buarske

Prvi deo teksta koji govori o moldavskom slučaju je dostupan OVDE

Drugi deo teksta koji govori o jermenskom slučaju je dostupan OVDE

Nedavno je istoričar i profesor Sofijskog univerziteta, Darina Grigorova, u jednom intervjuu istakla da je i u Bugarskoj bilo „poziva“ da se odnosi države i Bugarske Pravoslavne Crkve (BPC) pokvare po modelu koji je već primenjen u Ukrajini, Moldaviji i Jermeniji, ali da je vladajuća bugarska politička garnitura zasada uspela da odoli takvim pozivima (ovde, ovde).

Očuvanja dobrih odnosa države i BPC i zaštita pravoslavlja, uz neuključivanje bugarske vojske u ukrajinski konflikt u bilo kojoj formi, po Grigorovoj su dve najvažnije obaveza koje stoje pred sadašnjom bugarskom političkom elitom. Istovremeno, Grigorova je uverena da su crkveno-gepolitički procesi u regionima Istočne Evrope i Zakavkazja međusobom povezani, a da je ishod rata globalističkih elita protiv nacionalnih crkava na ovom prostoru ključan za uspeh globalističkog projekta desuverenizacije država i naroda.

Rečju Grigorove, ako „hoćete da uništite suverenitet jedne države“ i da je „lišite nacionalnih interesa“, onda joj prvo „uništite nacionalne ideale“, a glavni čuvar tih ideala jesu upravo nacionalne crkve.

U jednom ranijem intervjuu ova bugarska istoričarka je iznela tezu da je prošlogodišnji izbor novog bugarskog patrijarha Danila bio od sudbinskog značaja za Bugarsku crkvu i bugarski narod uopšte (ovde).

To potvrđuju, po njenoj oceni, žestoki javni napadi i klevete kojima je od momenta izbora kontinuirano izložen patrijarh Danilo. A prema Grigorovoj, odnos prema patrijarhu, kao duhovnom lideru svih Bugara, a ne tek lideru četiri-pet odsto onih Bugara koji se mogu smatrati istinski crkvenim ljudima, pokazuje da li je neko bugarofob (ili drugačije rečeno „drugobugarin“ kao naš „drugosrbijanac“).

Sudbinski izbor

Zašto je prošlogodišnji izbor vidinskog mitropolita Danila (Nikolova) za patrijarha bio toliko značajan za Bugarsku crkvu?

Nakon što je patrijarh Vartolomej šestog januara 2019. izdao nekanonski „tomos“ tzv. Pravoslavnoj crkvi Ukrajine (PCU), postala je sve uočljivija linija podele među bugarskim episkopima po pitanju odnosa prema ovoj fanariotskoj crkvenoj tvorevini. Iako je Sinod BPC već u januaru 2019. formirao posebnu Komisiju, na čelu sa starozagorskim mitropolitom Kiprijanom (Kazandžijevim), da razmotri kanoničnost osnivanja tzv. PCU,  u jednom bugarskom mediju tada je objavljeno kako se navodno sedam bugarskih episkopa obratilo Sinodu sa zahtevom da BPC prizna tzv. PCU i stupi s njom u liturgijsko opštenje (ovde).

Dok se jedan broj bugarskih episkopa na početku najvećeg raskola koji je u novijoj istoriji zadesio svetsko Pravoslavlje o ovom pitanju izjašanjavao vrlo uošteno, ističući da će se rešenje za „ukrajinsko pitanje“ naći u okviru kanona, bilo je i onih episkopa čije su ocene kanonskog delovanja Carigradske patrijaršije u Ukrajini bile znatno konkretnije i oštrije.

To su pre svih bili mitropolit lovčanski Gavrilo i tadašnji mitropolit vidinski, a sadašnji bugarski patrijarh Danilo (ovde). Njih dvojica su kao članovi Sinoda, zajedno sa mitropolitom varnenskim i velikopreslavskim Jovanom, još u oktobru 2018. godine javno predložili da se organizuje Svepravoslavni sabor koji bi kanonski ocenio delovanje Carigradske patrijaršije u Ukrajini, koje su oni sami na Sinodu BPC i u svom javnom saopštenju okarakterisali kao suprotno viševekovnom kanonskom poretku Pravoslavne crkve. (ovde).

Osim toga, tadašnji vidinski mitropolit, a sadašnji bugarski patrijarh Danilo, uputio je 17. maja 2019. godine pismo episkopima Grčke crkve u kojem je podvrgao oštroj kritici nekanonske postupke i izjave patrijarha Vartolomeja. U tom pismu on je pozvao grčke arhijereje da podignu glas protiv nekanonskih postupaka patrijarha Vartolomeja koji pokušava da uzurpira vlast u vaseljenskoj Pravoslavnoj crkvi:

„U ovom slučaju carigradski patrijarh nije otac, već čovek koji nasiljem pokušava prisvoji vlast. I takve njegove ambicije ne prostitiru se samo na Sveštenu Mitropoliju Kijevsku, nego i na celu Pravoslavnu Crkvu, jer patrijarh Vartolomej pretenduje na mešanje u unutrašnje poslove svake Pomesne Crkve. Ako smo zaista deca naše Majke Crkve, Pravoslavne Crkve, onda smo obavezni da podignemo svoj glas protiv onog što se dešava, jer u protivnom podržavamo onog koji koristi vlast pokušavajući da uzurpira prava koja isključivo pripadaju celokupnoj Crkvi.“

Pošto takve pretenzije patrijarha Vartolomeja nemaju ni kanonskih, niti istorijskih opravdanja, one nisu ništa drugo nego izraz papističke ideologije. Imajući to u vidu, tadašnji vidinski mitropolit, a današnji bugarski patrijarh Danilo, upozorio je grčke episkope, da se Pravoslavna crkva zbog nekanonskog delovanja Carigradske patrijaršije „nalazi na raskrsnici“: ili će „pokazati svoju sabornu mudrost i odbraniti jedinstvo, svetost, univerzalnost i apostolstvo ili izabrati put Istočnog papizma i ponoviti žalostan slučaj od 1054. godine“ (ovde).

Ovakva hrabra i beskompromisna javna ocena nekanonskog delovanja Carigradske patrijaršije i njenog aktuelnog prvojerarha, morala je vidinskog mitrpolita Danila dovesti na arhijerejsku „crnu listu“ Fanara.

Provokacije Fanara

Jedan događaj iz novembra 2019. godine pokazao je, međutim, da bugarski episkopat nije jedinstven oko pitanja priznanja tzv. PCU. Naime, plovdivski mitropolit  Nikolaj (Sevastijanov) služio je u Langadskoj eparhiji Grčke crkve, a tokom liturgije je lokalni đakon pominjao i ime čelnika tzv. PCU Epifanija Dumenka, pošto je langadski episkop Nikolaj, kao veliki pristalica tzv. PCU, u mesni diptih uneo i Dumenkovo ime (ovde).

Da incident iz novembra 2019. nije bio slučajnost, već deo plana pojedinih bugarskih episkopa, da u odsustvu jedinstvenog stava BPC, svojim pojedinačnim postupcima posredno priznaju kanoničnost tzv. PCU i time realizuju ono što Dumneko naziva „hibridnim priznanjem“ (ovde), videlo se 27. decembru 2021. godine.

Tada je mitropolit starozagorski Kiprijan, koji je uz to i predsednik sinodske Komisije BPC, koja je trebalo da sačini izveštaj o kanoničnosti formiranja tzv. PCU, ali to ni do danas nije učinila, služio liturgiju u bugarskom hramu u Istanbulu zajedno sa halkidonskim mitropolitom Carigradske patrijaršije Emanuilom. Tokom ove liturgije đakon Carigradske patrijarišije pominjao je i „mitropolita“ kijevskog Epifanija Dumenka (ovde).

Prema pisanju portala Saveza pravoslavnih novinara nova faza još aktivnijeg i otvorenog pritiska Carigradske patrijaršije na Bugarsku crkvu da prizna tzv. PCU, započela je nakon početka Specijalne vojne operacije. Tako je u julu 2023. godine mitropolit halkidonski Emanuil otvoreno zatražio od tadašnjeg bugarskog patrijarha Neofita da prizna tzv. PCU (ovde).

Iste godine bugarske vlasti su proterale starešinu Podvorja Ruske crkve u Bugarskoj arhimandrita Vasijana (Zmejeva). Proterivanje arhimandrita Vasijana, koji je optužen za nikada dokazanu špijunažu u koristu ruske države, svakako je bilo u službi svojevrsnog pritisak na BPC da prizna tzv. PCU, pošto je njegovim proterivanjem, te imenovanje bugarskog sveštenika za starešinu ruskog hrama u Sofiji, trebalo prekinuti dotdašnje veze između BPC i RPC (ovde).

Inače, arhimandrita Vasijana (Zmejeva) su svojevremeno pojedini makedonski mediji označili za glavnog „krivca“ zbog kojeg MPC do danas nije izašala u susret zahtevu Carigradske patrijaršije da prizna tzv. PCU (ovde).

Da Carigradska patrijaršija vrši sve veći pritisak na episkopat Bugarske crkve da prizna tzv. PCU, videlo se po skandalu koji je Fanar priredio na sahrani bugarskog patrijarha Neofita u martu 2024. godine. Tada su se u pratnji patrijarha Vartolomeja našli čelnik tzv. PCU Epifanije Dumenko i portparol ove fanariotske paracrkvene tvorevine Evstratije Zorja (ovde).

Iako nisu sasluživali u zaupokojenoj liturgiji, koju su služili samo bugarski arhijereji, priustvo Dumenka i Zorje u hramu sv. Aleksandra Nevskog u Sofiji izazvalo je buran protest prisutnog naroda, a reagovali su i pojedini episkopi BPC. Ovakva skandalozna provokacija patrijarha Vartolomeja prema BPC bila je tim veća što se u njegovoj delegaciji tada našao i arhimandrit Haralampije (Ničev), koga je u vreme patrijarha Maksima Bugarska crkva kaznila i otpustila iz svojih redova.

Čovek snuje, Bog odlučuje

Carigradska patrijaršija je po svemu sudeći bila sigurna da će na bugarski patrijaraški tron biti izabran njoj naklonjeni kandidat, pa je verovatno stoga odlučila da pre izbora patrijarha, koji su zakazani za jun 2024. godine, na vrućem „ukrajinskom pitanju“ otkrije svoje adute u bugarskoj crkvenoj izbornoj partiji.

Naime, 19. maja u Istanbulu je patrijarh Vartolomej služio liturgiju, a sasluživali su mu, pored četiri episkopa Carigradske patrijaršije, i dva „klirika“ tzv. PCU Evrstratije Zorja i Avramije Lotiš, kao i pet episkopa Bugarske crkve – mitropolit plovdivski Nikolaj, mitropolit starozagorski i predsednik Komisije Sinoda BPC za ocenu kanoničnosti formiranja tzv. PCU Kiprijan, mitropolit dorostolski Jakov, episkop velički Simonije i episkop smolenski Visarion.

U besedi na kraju liturgije patrijarh Vartolomej je istakao da je „znak večnog prisustva Gospoda među nama, sabranje sa braćom prvosveštenicima iz dve voljene ćerke Carigradske crkve – iz autokefalnih Crkvi Bugarske i Ukrajine“ (ovde, ovde). Posle ovog dogđaja Ruska crkva je odmah prekinula molitveno opštenje sa pomenutih pet bugarskih episkopa (ovde).

Za većinu bugarskih episkopa, koji su prvi put sasluživali sa „kliricima“ nekanonske i od strane BPC nepriznate tzv. PCU, bugarska javnost je i pre toga znala da su bliski Fanaru, naročito za plovdivskog mitropolita Nikolaja. Liturgija služena 19. maja u patrijaršijskom stavropigijalnom manastiru Živonosnog Istočnika samo je potvrdila ono što se pre toga među klirom i u narodu nezvanično govorilo.

Takođe, pokazalo se da su ranije uzdržane izjave starozagorskog mitropolita Kiprijana bile samo deo taktike skrivanja pravih namera do nastupanja povoljnijih okolnosti. A one su, prema proceni Fanara i njegove „partije“ u bugarskom episkopatu, nastupile posle smrti patrijarha Neofita.

Mnogi u Bugarskoj crkvi i na Fanaru, kao i njihovi mentori u svetovnoj politici, verovali su da izbor fanariotskog kandidata na bugarski patrijaraški presto ništa ne može da ugrozi. Čak je i delegacija sastavljena od pet episkopa, koji su 19. maja sasluživali sa predstavnicima tzv. PCU, prethodnog dana predala „na svoju ruku“ poziv patrijarhu Vartolomeju da prisustvuje izboru i intronizaciji novog patrijarha.

U ovoj nezavaničnoj delegaciji BPC, pored pomenutih pet episkopa, nalazili su se i Radomir Čolakov poslanik partije „Građani za evropski razvitak Bugarske“ i osnivač ove „tvrde“ evroatlantske partije (koja je u jednom periodu 2000-tih imala podršku čak 40 odsto birača) i nekadašnji gradonačelnik Plovdiva Zdravko Dimitrov (ovde). Sve je tada opominjalo na ono što se dogodilo u Ukrajini 2018. godine, kada su pojedini političari, pre svih Porošenko, preuzeli glavnu ulogu u kontaktima sa Fanarom i poslu formiranja tzv. PCU.

„Čovek snuje, Bog određuje“, kažu pravoslavni narodi, i upravo se tako desilo kod izbora novog bugarskog patrijarha krajem juna 2024. godine (ovde).  Neočekivani izbor vidinskog mitropolita Danila za novog patrijarha BPC, Bi-Bi-Si je odmah prokomentarisao rečima: „Za patrijrha Bugarske pravoslavne crkve izabran je Moskvi lojalan mitropolit Danilo“ (ovde). Bi-Bi-Si je posebno zamerao novom bugarskom patrijarhu što je u novembru 2022. godine izdao uputstvo svojim sveštenicima, u kome je kritikovao tendeciju „sejanja mržnje prema samo jednoj od zaraćenih strana (u ukrajinskom sukobu, prim. aut), koja se označava kao jedini i ničim izazvani agresor“.

U izjavi vodećem britanskom mediju direktor za komunikaciju Centra pravoslavnih istraživanja njujorškog Univerziteta Fordam i urednik sajta Public Orthodoxy, Rus Sergej Čapnin, potvrdio je da je izbor mitropolita Danila za patrijarha „za mnoge neočekivan“, te da „pojedini bugarski sveštenici smatraju da je taj izbor prava katastrofa za Bugarsku crkvu i razmišljaju o svom prelasku u Vaseljensku (tj. Carigradsku, prim. aut) patrijaršiju“.

Već ova izjava osobe od posebnog poverenja Fanara, koja je Bi-Bi-Siju data samo nekoliko dana nakon izbora novog bugarskog patrijarha, jasno pokazuje da se Carigradska patrijaršija nije pomirila sa izborom vidinskog mitropolita Danila za novog bugarskog patrijarha, te da je Fanar spreman da u opstrukciji njegovog delovanja ode toliko daleko da izazove raskol u Bugarskoj crkvi i da ja za takav razvoj događaja već ranije spremio kadrovske resurse unutar BPC.

Ne trudeći se da očuva makar privid objektivnosti, fanariota Čapnin, u maniru novinara najgore „žute štampe“, zaključuje za Bi-Bi-Si, da će u simboličkom smislu „patrijarh Danilo biti lice Bugarske pravoslavne crkve.“, ali „na tom licu biće od sada moskovska grimasa“ (ovde).

U pomenutoj izjavi Bi-Bi-Siju Čapnin je pobedu „promoskovskog“ kandidata u BPC objašnjavao između ostalog i tezom, da je RPC uspela da navodno ima dva od tri kandidata za izbor patrijarha – mitropolita lovčanskog Gavrila (Dineva) i mitropolita vidinskog Danila (Nikolova).

Nakon toga se sve odvijalo suprotno od očekivanog. Navodni favorit „promoskovske“ partije mitr. Gavrilo ispao je već u prvom krugu sa osvojenih 19 glasova (ovde). Tako se „najslabiji“ kandidat u trci za mesto patrijarha, mitropolit vidinski Danilo, neočekivano našao u drugom krugu sa „favoritom“ fanariotske partije i mestobljustiteljem (čuvarom) upražnjenog patrijaršiskog trona mitropolitom vračanskim Grigorijem (Cvetkovim). U drugom izbornom krugu mitr. Danilo dobio je 69, a mitr. Grigorije 66 glasova, od ukupno 138 članova Izbornog sabora (tri glasačka listića bila su nevažeća, ovde).

Kompromisni kandidat

Za razliku od Bi-Bi-Sija, ruski mediji su znatno uzdržanije komentarisali  izbor novog bugarskog patrijarha. Tako je Nezavisna gazeta objavila kako je izborom mitr. Danila za novog patrijarha „Sofija izabrala Moskvu, ali nije se odvojila od Carigrada“ (ovde). Ruski stručnjak za crkvena pitanja, Aleksej Makarkin, ocenio je tada za Nezavisnu gazetu, da je izbor mitr. Danila za patrijarha pokazao, s jedne strane, ona raspoloženja koja preovlađuju među arhijerejima BPC i verujućim narodom u Bugarskoj, kod kojih je „popularna ideja očuvanja odnosa sa Rusijom“, pošto je Rusija „za većinu bugarskih vernika – zaštitnik tradicionalnih vrednosti“, dok „Evropska unija, nasuprot tome, te vrednosti podvrgava reviziji“.

S tim u vezi, preterano zbližavanje BPC sa Carigradskom patrijaršijom, koja je bliska briselskim strukturama, očigledno se ne dopada onoj grupi arhijereja koja je presudila kod izbora novog bugarskog patrijarha. I pored toga Makarkin je zaključio, da je „sada u Bugarskoj crkvi napravaljena kompromisna konstrukcija, koja će pomoći da se sačuva jedinstvo Crkve i spreči raskol“.

Ovakve umerene ocena ruskih medija i stručnjaka pokazale su se tačnijim od Bi-Bi-Sijevih jednostranih propagandnih zaključaka, jer patrijarh Danilo nije ispunio želje Fanara da BPC prizna tzv. PCU, ali Bugarska crkva tokom godinu dana njegove patrijaršijske službe nije prekinula bogoslužbeno opštenje sa Carigradskom patrijaršijom. Po tome je njegova pozicija i pozicija BPC, veoma bliska poziciji patrijarha Porfirija i SPC.

Kampanja diksreditacije

Fanariotska struja u BPC, koju čine pre svega oni arhijereji koji su 19. maja 2024. godine prvi put u Istanbulu služili sa „kliricima“ tzv. PCU, a čiji je predvodnik plovdivski mitropolit Nikolaj, vrlo brzo nakon izbora pokrenula je kampanju diskreditacije novog patrijarha. U toj kampanji pomenuti episkopi nisu, međutim, uzeli neposredno učešće, već su to činili preko pojedinih nižih klirika ili svetovnih lica.

S tim u vezi pojedini crkveni komentatori zaključuju: „Nažalost, intenzitet objava protiv patrijarha Danila od strane „sorošoidnih“ i(li) profanarskih bugarskih resursa, potvrđuju pretpostavku da određene spoljne sile, uz podršku svojih pomagača u Bugarskoj i pojedinaca u Sinodu koji su nezadovoljni ishodom izbora patrijarha, stvaraju veštačke povode za raskol u Crkvi“ (ovde).

Tako je u januaru ove godine arhimandrit Dionisije javno optužio patrijrha Danila, da je pre dvadest godina navodno učestvovao u jednom ubistvu koje je izvršila grupa ljudi u okolini grada Bansko. Međutim, tužilaštvo je odmah reagovalo i opovrglo klevetničke izjave arhimandrita Dionisija. Inače, ovaj arhimandrit nije svojevremeno uspeo da se domogne episkopske službe u dijaspori, a potom je zbog brojnih kanonskih prestupa od strane Sinoda bio osuđen na desetogodišnju zabranu sveštenosluženja, koja mu je „skinuta“ uoči izbora novog patrijarha, kako bi učestvovao u njihovoj organizaciji (ovde, ovde).

I posle brze reakcije Okružnog tužilaštva iz Blagoevgrada na klevete izrečene protiv patrijarha Danila, arhimandrit Dionisije je nastavio sa napadima, tvrdeći da su dokazi protiv patrijarha Danila uništeni u tužilaštvu, pod uticajem one strane sile koja je navodno i dovela novog patrijrha na čelo BPC. A patrijarh Danilo, po ciničnim rečima ovog klevetnika, stvorio je imidž „spasitelja Pravoslavlja“ od spoljnih i unutrašnjih sila koje hoće da ga uruše.

S tim u vezi, arhimandrit Dionisije optužio je patrijarha da želi da vrati julijanski kalendar u Bugarsku crkvu, i to samo kako bi za to „dobio orden od ambasadora Mitrofanova“ (ovde). Pominjanje Mitrofanova trebalo je da pošalje jasnu poruku da je patrijarh Danilo „ruski čovek“, sa svim posledicama koje takva optužba nosi u zemlji članici evroatlantskog bloka i pod briselskim diktatom rusofobne cancel culture.

Zanimljivo je da se isti arhimandrit Dionisije ove godine našao u ulozi glavnog predlagača temeljnog preuređenja BPC. Njegov plan reformi podrazumeva sazvanje Sedmog crkveno-narodnog sabora, koji bi potom doneo odluku o sazivanju proširenog vrhovnog Sabora, koga bi činili svi arhijereji, klirici, monasi i monahinje, kao i pojedini mirjani. Takav prošireni vrhovni Sabor izabrao bi delegate za prošireni i stalni Sedmi crkveno-narodni sabor, koji bi u narednih pet godina bio najviša vlast u Bugarskoj crkvi i koji bi imao zadatak da moralno preuredi BPC.

To telo bi, po ugledu na parlamente, imalo dve godišnje sesije od po četrdeset dana, dok bi Sinod bio puki izvršilac njegovih odluka i naloga. Ne radi se ni o čemu drugom nego o replici obnovljenske (=protestantske) ideje razvlašćivanja episkopata, koja se svojevremeno javila u Ruskoj crkvi na talasu boljševičke revolucije. U ovom revolcionarnom pseudosabornom telu delegate bi imale i najstarije hrišćanske Crkve, koje su nekada činile sistem Pentarhije, čime se, zapravo, izlazi u susret istočnopapističkom učenju Carigradske patrijaršije o uslovnosti i ograničenosti ustanove autokefalije (ovde).

Višestrani pritisci

U februaru ove godine bivši iguman poznatog tzv. Crnogorskog manastira Sv. Kozme i Damjana nedaleko od grada Pernika (ovde), arhimandrit Nikanor (Miškov), otvoreno je zapretio patrijarhu Danilu raskolom, nalik onom koji je 1992. godine pogodio Bugarsku crkvu uz asistenciju ondašnjih državnih vlasti (ovde). Arhimandrit Nikanor, inače poznat po svojim otvoreno fanariotskim stavovima (čak na svojoj fejsbuk stranici, umesto fotografije bugarskog patrijrha, drži sliku patrijarha Vartolomeja, ovde), naveo je i broj od osam arhijereja BPC, koji bi zbog nezadovoljstva mogli da smene patrijarha Danila (ovde).

U junu se u propagandni rat protiv patrijarha Danila ukljičila i poslanik Demokratske partije Bugarske Kristina Petkova, koja je tražila od tužilaštva da proveri informaciju iz „žute štampe“ da se patrijarh Danilo bavi špijunskom delatnošću u korist Rusije (ovde).

Pritom se ova optužba za špijunažu pre svega zasnivala na činjenici da se bugarski bogoslovi uz blagoslov patrijarha Danila šalju u Rusiju kako bi nastavili školovanje na tamošnjim bogoslovskim fakultetima i institutima. Iako je tužilaštvo vrlo brzo odgovorilo Petkovoj, nazivajući takve informacije o patrijrhu „lažima“ i „manipulacijama“, ona je nastavila svoj propgandni rat protiv prvojerarha BPC (ovde).

Tokom leta je i Carigradska patrijaršija napala bugarskog patrijarha u svom glasilu Orthodox Times. Autor teksta, jeromonah Nikita iz svetogorskog manastira Pantokratora, žestoko je kritikovao patrijarha Danila zbog odnosa koji ima prema tzv. PCU, kao i zbog njegovog navodnog nipodaštavajućeg odnosa prema svetogorskom monaštvu. U ovom tekstu propagandno-pamfletskog karaktera, bugarski patrijarh se optužuje da je prihvatio „lažnu“ eklisiologiju Ruske crkve, te da BPC zbog straha od Moskve nije priznala „autokefalnu“ tzv. PCU.

Predstavljajući patrijarha Danila kao pukog poslušnika RPC, jeromonah Nikita ga kritikuje što ni posle godinu dana od izbora nije došao u kanonsku posetu patrijarhu Vartolomeju. Istovremeno, ovaj svetogorski monah optužuje bugarskog patrijarha da preuveličava slučajeve nasilja koje primenjuju pristalice tzv. PCU, te da zanemaruje da slučajeve „napada na sveštenike Ruske pravoslavne crkve Ukrajine (UPC Moskovskog patrijarhata, prim aut)“, iako ih „ne treba opravdati, treba ih razumeti u kontekstu dubokog bola ukrajinskog naroda prema onima koji podržavaju ubice njihove dece“ (ovde).

Bugarski patrijarh je u skorašnjem razgovor sa voditeljem jednog popularnog bugarskog podkasta (ovde) vrlo smireno i mudro odgovorio svojim klevetncima na optužbe da su njegove simpatije na strani Moskve, a ne Carigrada. „Ja nisam čuo ni opravdanje, niti dokaze za takve tvrdnje“, veli patrijarh Danilo i dodaje: „Pretpostavljam da ih šire ljudi kojima je nelagodno kada među drugima vladaju razumevanje i ljubav. Oni traže povod da to naruše“.

Što se tiče nepriznavanja tzv. PCU od strane BPC, patrijarh je istakao, da „jedanaest od petnaest Pomesnih Crkava nije priznalo ovu crkvenu strukturu, koju je osnovao carigradski patrijarh“ i već to „svedoči o postojanju kanonskih prepreka“ za njeno priznanje.

U intervjuu koji je dao na godišnjicu izbora za patrijarha (ovde), 29. juna ove godine, patrijarh Danilo je istakao da BPC nije prekinula liturgijsko opštenje sa onim pomesnim Crkvama koje su priznale tzv. PCU i da takav „razumni pristup omogućava da se prevlada podela“ koja sada postoji u Pravoslavnoj crkvi. Istovremeno, patrijarh Danilo je primetio da je u početku čitav niz svetogorskih manastira primao predstavnike tzv. PCU, a da danas većina njih to ne čini, jer, imeđu ostalog, vidi nasilje koje ta struktura primenjuje prema vernicima i kliru kanonske UPC MP kako bi se domogla njenih hramova.

Krajnji cilj

Da fanariotska struja u BPC, na čelu sa plovdivskim mitrpolitom Nikolajem, u diskreditaciji patrijarha Danila koristi metode koje su oprobane još početkom 90-tih godina prošlog veka, vidi se po tome što se osporava i legalnost njegovog izbora za patrijarha.

Naime, isto onako kako su početkom 90-tih, pre svih, mitropolit Pimen i jeromonah Hristofor (Sibev), uz podršku novih prozapadnih vlasti iz Saveza demokratskih snaga, osporavali regularnost izbor patrijarha Maksima od 1971. godine, zbog navodnog mešanja sovjetskih vlasti, pa su zbog toga izazvali veliki dugogodišnji raskol u Bugarskoj crkvi (ovde), tako i danas protivnici patrijarha Danila osporavaju regularnost njegovog izbora zbog kanonski navodno spornog statusa jednog člana Izbornog sabora.

Reč je o sadašnjem vikarnom episkopu Klimentu (Strahilovu), koji je učestvovao u radu Izbornog sabora u junu 2024. godine kao delegat bugarskog svetogorskog manastira Zografa (ovde, ovde).  On je nakon toga, u decembru 2024. godine, izabran za vikarnog episkopa BPC za Kanadu, SAD i Australiju, a da pre toga nije, po rečima protivnika patrijarha Danila, dobio kanonski otpust iz Carigradske patrijaršije, već samo blagoslov igumana Zografa, što je Sinod BPC smatrao dovoljnim za njegov izbor za vikarnog episkopa Bugarske crkve.

Inače, zanimljivo je da je Kliment postavaljen za vikarnog episkopa na mesto kome se svojevremeno nadao napred pomenuti arhimandrit Dionisije, jedan od predvodnika medijske kampanje protiv patrijarha Danila (ovde).

Krajnji cilj patrijarhovih protivnika nije osporavanje kanonske valjanosti Klimentovog izbora za vikarnog episkopa, nego osporavanje validnost njegovog članstva u Izbornom saboru, mada za to ne postoji nikakav osnov, pošto je tadašnji jeromonah Kliment učestvovao u radu Izbornog sabora kao delegat Zografa, a za to mu je bio dovoljan blagoslov igumana ovog svetogorskog manastira.

Ukoliko bi uspela u ovom naumu, fanariotska struja u BPC bi dobila argument za preispitivanje izbora patrijarha Danila. Pritom, pogrešno je misliti da je smena ili revizija izbora patrijarha Danila sama po sebi cilj ove grupe episkopa BPC. Pošto deluju u koordinaciji sa Carigradskom patrijaršijom, a preko nje i sa onim zapadnim političkim krugovima koje rukovode Fanarom, ovi episkopi BPC u konačnici predstavljaju samo sredstvo pritiska na patrijarha Danila i Sinod BPC, ne bi li se od njih izdejstvovala promena dosadašnje kanonski jasne i čvrste pozicije prema tzv. PCU.

Posmatrač koji se drži ustaljenih stereotipa kada ocenjuje pojedine pojave, teško može razumeti da su episkopi fanariotske, a to bi značili i globalističke struje u BPC, često najglasniji zastupnici velikobugarskih stavova. Jednom rečju, Carigradska patrijaršija je preuzela taktiku svojih svetovnih mentora, pa podržava sve što može srušiti jedinstvo Pravoslavne Crkve i njen vekovni kanonski poredak, kako bi se u uslovima takvog haosa njen prvojerarh lakše nametnuo kao istočni papa.

Tako se nezvanični vođa fanariotske struje u BPC, plovdivski mitropolit Nikolaj, javno zalaže za izmenu mesta BPC u Diptihu Pravoslavne crkve. Naime, on i njegovi istomišljenici se zalažu da sve pomesne Crkve prihvate da je BPC stekla autokefalnost još 927. godine, čime bi Bugarska crkva u redosledu pominjanja Pomesnih Crkava došla ispred Ruske i Srpske crkve (ovde).

Bugarski episkopi bliski Fanaru očekuju da im patrijarh Vartolomej učini ovu „kontrauslugu“ za priznanje tzv. PCU od strane Bugarske crkve, ukoliko bi se naravno domogli vlasti u BPC ili ukoliko njihov pritisak na patrijarha i Sinod urodi plodom, pa ovi izmene dosadašnji kurs.

Jedan drugi pripadnik fanariotske struje, napred pominjani kritičar patrijarha Danila arhimandrit Nikanor (Miškov), uoči izbora novog vladike debarsko-kičevskog Makedonske crkve uputio je otvoreno pismo arhiepiskopu Stefanu u kome je od prvojerarha Makedonske crkve tražio da se za novog vladiku izabere iguman Bigorskog manastira Partenije (Fidanovski), poznat po svojim istovremeno probugarskim i fanariotskim stavovima. Ovakvo mešanje bugraskog klirika u poslove druge autokefalne pomesne Crkve odmah je javno osudio patrijarh Danilo (ovde).

I dok patrijarh Danilo pokušava da očuva dobre odnose sa svim Pomesnim crkvama, episkopi-fanarioti čine sve da otežaju položaj bugarskom patrijarhu i pokvare odnose Bugarske crkve sa drugim slovenskim pravoslavnim Crkvama, a pre svega sa Ruskom crkvom. Isključivo s tim ciljem je mitropolit plovdivski Nikolaj u martu ove godine proizveo u čin arhimandrita Petra Jermejeva, inčae raščinjenog klirika Ruske crkve (ovde).

Igra na „starokalendarce“

Kao što Fanar igra na različite „karte“ ne bi li ostvario svoje viševekovne istočnopapističke pretenzije, tako i Kolektivni zapad vrši pritisak na Bugarsku crkvu, s ciljem njenog slabljenja i potčinjavanja, ne samo posredstvom Carigradske patrijaršije, već i drugim sredstvima koja mu stoje na raspolaganju u Bugarskoj. Polazeći od toga da događaji iz perioda 1992-2005. pokazuju da u Bugarskoj postoje realni preduslovi za izazivanje ozbiljnog crkvenog raskola, Kolektivni zapad iz vrlo pragmatičnih razloga ne podstiče raskol samo „igranjem“ na fanariotsku struju u episkopatu BPC, već i zloupotrebom starokalendarskog raskola.

S tim u vezi,  Kasacioni sud Bugarske je 16. decembra 2024. godine doneo odluku kojom je naložio da se u Registar veroispovesti upiše i tzv. Bugarska pravoslavna starokalendarska crkva (ovde, ovde). Time je Kasacioni sud preinačio odluke Gradskog suda Sofije i Apelacionog suda i prihvatio mišljenje Evropskog suda za ljudska prava iz Strazbura, sadržano u presudi iz 2010. godine (kao i u presudi istog Suda od 2021. godine), kojom se od Bugarske tražilo da izmeni tadašnji Zakon o veroispovestima i omogući registraciju više od jedne pravoslavne crkve (ovde, ovde).

Svesni opasnosti koje ovakva odluka Kasacionog suda može proizvesti po jedinstvo ne samo kanonske Bugarske Pravoslavne Crkve, već i bugarskog naroda u celini, poslanici Sobranja (186 od ukupno 240 poslanika) su 31. januara izmenili postojeći Zakon o veroispovestima. Izmenama je predviđeno da samo kanonska Bugarska crkva može koristiti u nazivu reč „pravoslavna“, a da su druge registrovane crkvene organizacije dužne da u roku od dva meseca izmene svoje akte, jer će u suprotnom biti brisane iz registra (ovde, ovde, ovde).

Jedan od najžešćih kritičara ovakve zakonske izmene bio je poslanik Demokratske partije Atanas Slavov. Reč je o poznatom ustavnom pravniku i političaru, koji je kao ministar pravde 2023. godine predvodio akciju otimanja imovine Podvorju RPC u Sofiji. Slavov je i poznat kao pisac brojnih tekstova i jedne nedavno objavljene knjige (ovde, ovde, ovde), u kojima propagira tezu o postojanju, od vremena Kritskog sabora, „dva politička sveta u Pravoslavlju“ – „demokratskog“ i „civilizovanog“ oličenog u Carigradskoj patrijaršiji i „autokratskog“ i „neoimperatorskog“ oličenog u Ruskoj Pravoslavnoj Crkvi.

Slavov istovremeno napada Bugarsku crkvu da „sve više potpada pod uticaj odgovarajućih antievropskih i ultrakonzervativnih tokova“, čiji je predvodnici Ruska crkva i ruska država (ovde).

Svoj glas protiv izmena Zakona o veroispovestima odmah je podigao i Savet Evrope (ovde). S tim u vezi, zanimljivo je istaći da je predstavnik Bugarske u Sudu za ljudska prava u Strazburu, kao organu Saveta Evrope, od 2015. do 2024. godine bio Jonko Grozev (ovde), čiji je partner u advokatskoj kancelariji bio devet godina zastupnik tzv. Bugarske pravoslavne starokalendarske crkve (ovde).

Poslednji udar na jedinstvo pravoslavlja u Bugarskoj od strane neoliberalne sudokratije, koju i u Bugarskoj optužuju da je obilato „podmazivana“ Soroševim parama (ovde), došao je tokom leta, kada je Gradski sud u Sofiji odbio zahtev tužilaštva da ovaj Sud pravno likvidira tzv. Bugarsku pravoslavnu starokalendarsku crkvu, pošto u roku od dva meseca nije svoj naziv usaglasila sa odredbama izmenjenog Zakona o veroispovestima (ovde).

Tim povodom je u bugarskim medijima primećeno da je sudija Gradskog suda u Sofiji koji je doneo ovakvu odluku, Svetoslav Vasilev, član „izrazito lobistički i politički zavisne“ strukovne organizacije – Savez sudija Bugarske. Zanimljivo je da su uticajni članovi ove organizacije i troje sudija Kasacionog suda koje su u decembru prošle godine doneli odluku o upisu „starokalendaraca“ u Registar veroispovesti (ovde).

Kada je autor ovaj tekst već priveo kraju, mediji su objavili dve vrlo indikativne vesti. Prema prvoj vesti, u Sinodu Bugarske crkve nedavno se odlučivalo da li će patrijarh Danilo prisustvovati jednoj značajnoj crkvenoj svečanosti u Solunu, 29. i 30. septembra. Ovo glasanje na jedno naočigled benignu temu, potvrdilo je da u bugarskom episkopatu postoje dva jasno odvojena bloka. Naime, za odlazak patrijarha na svečanost Solun, kojoj će inače prisustvovati i patrijarh Vartolomej, podržalo je osam, dok je protiv bilo pet episkopa i to upravo onih pet koji su u maju 2024. godine u Istanbulu prvi put sasluživali sa predstavnicima tzv. PCU (ovde).

Iz druge vesti saznaje se da je na pomenutom skupu u Solunu došlo do susreta i vrlo sadržajnog jednočasovnog razgovora između patrijarha Danila i Vartolomeja (ovde).

Da je Carigradska patrijaršija ovih dana u svojevrsnoj ofanzivi na bugarskom pravcu vidi se po tome što se patrijarh Vartolomej pre neki dan sreo i sa bugarskim premijerom, čestitavši mu tom prilikom još jedan uspešan akt odricanja od državne suverenosti, ulazak Bugarske u evrozonu (ovde). Sama po sebi ovakva ofanziva Carigradske patrijaršije ne bi trebalo da naročito oslabi poziciju bugarskog patrijarha i sinodske većine, niti da utiče na promenu njihovih dosadašnjih stavova po pitanju tzv. PCU. Položaj patrijarha i sinodske većine se može ozbiljno pogoršati tek ukoliko se i bugarski državni vrh bude približio stavovima Fanara, te promeni dosadašnji svoj odnos prema patrijarhu BPC.

Izvor: Novi Standard