Nova faza rata u Siriji – nadmetanje velikih

Rat u Siriji koji je počeo u martu 2011. traje već puni  osam godina. Podsetimo se o kojim  sukobljenim stranama je reč: 1) Sirijske oružane snage – Asadove snage, regularna Vojska Sirije (Armija Sirije, Sirijska ratna mornarica, Sirijsko vazduhoplovstvo, Sirijska republikanska garada). Asadu otvorenu vojnu podršku pružaju Rusija i Iran. Političku podršku mu pružaju Belorusija, Kina, Kuba, Severna Koreja, Irak, Venecuela, Egipat (od 2015.). Kao što može videti sve zemelje koje podržavaju Asada na bilo koji način, imaju suprostavljene interese i ciljeve sa SAD, skoro na svim poljima državnog i političkog delovanja; 2) Sirijska opozicija – Pobunjeničke snage, Slobodna sirijska armija (Sirijska oslobodilačka armija, Livaa Al-Umma). Ekonomsku, logističku i vojnu pomoć im pružaju: SAD, Turska, Katar, Saudijska Arabija, Velika Britanija; 3) Islamska država – Al Nusra, Iračka Al Kaida, Tatah el Islam, Arara el Šam i Sukur el Šam. Otvorenu podršku im ne pruža nijedna država, mada postoje informacije da su ih SAD u jednoj fazi snabdevale sa oružjem, kao i da su im pružale neposrednu vatrenu podršku tokom operacija protiv sirijske armije; 4) Sirijski Kurdistan – Zapadni Kurdistan – Kurdski vrhovni savet (Narodne odbrambene jedinice). Političku i vojnu pomoć pružaju im Irački Kurdistan, SAD, VB, Kanada, Francuska, Australija, Saudijska Arabija, Katar, Jordan, Bahrein i dr.

Pored toga što smo naveli određene zemlje koje pružaju političku, ekonomsku i vojnu podršku navedenim sukobljenim stranama, kao strane u otvorenom oružanom sukobu, odnonso u ratu u Siriji možemo između ostalih smatrati i SAD, Rusiju, Tursku.

Skoro da nema zemlje u svetu koja neispoljava interes za rat u Siriji, ili pak da se taj rat ne dotiče u geopolitičkom i vojno-strateškom smislu većine zemalja sveta. Malo je zemalja u svetu koje imaju individualnu-nezavisnu poziciju kada je reč o ratu u Siriji. Skoro svaka od zemalja sveta kroz određene formalne ili pak neformalne odbrambene saveze posmatra rat u Siriji.

Podsetimo se koji su osnovni ratni ciljevi sukobljenih strana u ratu u Siriji.

Sirjske oružane snage Bašara el Asada, polaze od osnovnog ustavnog načela i zadatka Oružanih snaga, a to je odbrana integriteta i suvereniteta zemlje, očuvanje ustavnog poretka i uspostava mira u zemlji, i na taj način održanje na vlasti Bašara el Asada. Ostvarivanje ovoga cilja podrazumeva vojno neutralisanje i uništenje Islamske države, poraz kurdskih snaga i sprečavanje otcepljenja dela teritorije Sirije, koji naseljavaju Kurdi, poraz Sirijske opozicije – Sirijske oslobodilačke armije, njihovo razpuštanje i vraćanje mira u zemlju.

Islamska država Iraka i Sirije (ISIS), koja je prvobitno formirana kao militantna grupa, koja svoje korene vuče od sunitskih fundamentalističkih grupa, koje su početkom 2004. nastale u Iraku nakon američke invazije, i vodile su borbu protiv američkih invazionih snaga. Nakon povlačenja SAD iz Iraka i izbijanja rata u Siriji ISIS proširuje svoje aktivnosti na zapad i stupa u savez sa drugim islamističkim grupama, ali neposredno dobija oružje od SAD i njihovih saveznika. U to vreme SAD računaju na ISIS kao snagu za borbu protiv Asada u Siriji. ISIS uspeva osvojiti velike delove teritorije Iraka i Sirije i postaje značajan faktor u građanskom ratu u Siriji. Njihov osnovni cilj je planetarnih razmera, stvaranje islamske države i kalifata i uvođenje šerijatskih zakona vladanja svetom. Konkretno u Siriji nastoje izvojevati vojnu pobedu i proglasiti celu Siriju delom budućeg Kalifata.

Uključivanjem Rusije u rat u Siriji, na poziv Vlade Sirije, posle angažovanja ruskih vazduhoplovnih snaga protiv islamske države, vojna moć islamske države počinje da slabi, ISIS iz dana u dan gubi teritorije, kako u Siriji, tako i u Iraku, gde se uporedo vode borbe sa islamskom državom, na kraju biva poražena, uprkos nastojanjima SAD da poraz ISIS ne bude njihov totalni poraz, nego da uvek budu u stanju da na mig SAD i njihovu podršku može biti uključena u borbu protiv Asada i Rusije.

Sirijska opozicija – Sirijska oslobodilačka armija, predstavlja oružane formacije opozicionih političkih snaga u Siriji. Uz svesrdnu pomoć SAD, Turske i nekih drugih arapskih i zapadnih zemalja, kao osnovni cilj imaju rušenje vlasti Bašara el Asada i formiranje kako oni kažu „slobodne demokratske Sirije“. Ciljevi Sirijske opozicije su identični ciljevima SAD i drugih njihovih pomagača. Ukoliko bi ove snage pobedile u ratu u Siriji onda bi bila formirana još jedna nova vlada i država po željama SAD, i to bi bila još jedna poluga za SAD za njihovo lakše delovanje na bliskom i srednjem istoku i potiskivanje Rusije iz toga regiona. Jer za SAD nema konačnog završetka započetih procesa arapskog proleća dok se ne reši problem u Siriji, koji se zove Bašar el Asad.

Sirijski Kurdistan – Zapadni Kurdistan sa svojim narodnim oslobodilačkim jedinicama vodi značajnu borbu protiv ISIS, a istovremeno vodi i borbu za autonomiju Kurda u Siriji, za vlastiti entitet, ili pak za ujedinjenje svih Kurda koji žive u tri države na severoistoku Sirije, Zapadu Iraka i jugoistoku Turske.

Tokom rata koji traje osam godina Sirija je postala potpuno razorena zemlja, društvo uništeno, stanovništvo raseljeno i dovedeno na ivicu biološkog opstanka (uprkos nizu rezolucija i deklaracija koje su donosile različite međunarodne organizacije, radi spasa civila u Siriji), postala je poprište nadmetanja svetskih i regionalnih sila i njihovih geopolitičkih interesa, kao i poligon na kome se nastoje razrešiti unutrašnji problemi moćnih zapadnih država kao što su SAD (sukob Trampa i „duboke države“ i njegov kontradiktoran položaj i moralni stavovi, koji su pod lupom američkog društva)  i VB (zbog unutrašnjih problema izazvanih BREGZITOM i slaba pozicija britanske rpemijerke Tereze Mej).

Zahvaljujući vojnom angažmanu oružanih snaga Rusije, ishod rata u Siriji je bio na vidiku, i to sa rezultatom da snage Bašara El Asada, predsednika Sirije budu konačni pobednik u tom ratu. Islamska država je potpuno poražena. Pobunjeničke, opozicione snage su u dubokoj defanzivi i drže samo određene teritorijalne džepove u Siriji. Odnosi između Rusije i Turske kada je reč o sirijskom ratu, dovedeni su u stanje balansiranosti, sa presudnim uticajem na konačan ishod rata. S obzirom da na ovaj način neće biti ostvaren glavni cilj zapadnih sila na čelu sa SAD, a to je rušenje režima predsednika Asada i uspostavljanje nove vlasti pod njihovim patronatom, kako bi bio eliminisan svaki ruski uticaj i prisustvo u Siriji. Zbog toga su se SAD, VB, Francuska i neke druge zapadne zemlje aktivnije uključile u sukobe u Siriji, nastojeći u naknadnoj fazi rata ostvariti svoje ciljeve: svrgnuti Asada, uspostaviti marionetsku vladu u Siriji, istisnuti Rusiju iz Sirije, ugroziti Iran, sve do faze izazivanja unutrašnje nestabilnosti koja bi dovela do rušenja postojećeg režima i prekonponovanje geopolitičkih prilika na bliskom i srednjem istoku.

Da bi se to ostvarilo potrebno je naći povod za otvoren i snažan vojni angažman „zapadnih saveznika“ (SAD, VB i Francuske za sada). U tom smislu posegnulo se za oprobanim receptom, režiranjem napada hemijskim oružjem na civile u Siriji, koji su izvedeni navodno od strane režima predsednika Asada. Iskorištena je kampanja koja se vodi protiv Rusije od strane VB i SAD, kao i drugih zapadnih zemalja, zbog navodnog trovanja ruskim hemijskim otrovom – oružjem, bivšeg dvostrukog ruskog agenta Skripalja u VB. Izfabrikovanim i lažnim informacijama o „zločinačkim postupanjima organa i pojedinaca Rusije“, kada je reč o navodnom trovanju Skripalja, VB i njeni saveznici došli su do tačke, na kojoj zahtevaju rezoluciju SB UN u kojoj bi se osudila Rusija zbog nezakonite upotrebe hemijskog oružja. Posle neuspelih pšokušaja da se Rusija osudi u SB UN, VB i SAD nastavljaju kampanju u vezi sa upotrebom hemisjkog oružja u Siriji. Bez ikakvih dokaza i činjenica, SAD i VB su optužile sirijskog predsednika  Asada i njegovog „zaštitnika“ Rusiju da su odgovorni za upotrebu hemijskog oružja u gradu Duma u Siriji, protiv civilnog stanovništva. Sve je više podataka i činjenica koji govore da su napadi hemisjkim oružjem iscenirani i izfabrikovani, i da se stvarni hemijski napad nije ni desio.

Kampanja u vezi sa navodnim hemijskim napadom trajala je nekoliko dana i okončala se otvorenim i drskim pretnjama od strane SAD i VB, da će oni, kao „moralne gromade“ vojno delovati kako bi sprečili ponavljanje „zločina čudovišta“, koje se zove Asad, prema vlastitom narodu.  Nakon tviter diplomatije i tviter prepiske uskledili su vojni raketni udarti po metama u Siriji i to u ranim jutrnjim časovima 14.04.2018. Napade su izvele vojne snage SAD, po naredbi predsednika D. Trampa, bez odobrenja Kongresa, snage VB po naređenju premijerke Tereze Mej, bez odobrenja parlamenta i snage Francuske po naređenju predsednika Makrona. Na ovaj način otpočela je oružana agresija koalicije tri države, na suverenu zemlju, protivno međunarodnom pravu i bez odluke SB UN, kao i bez potrebnih unutrašnjih pravnih i zakonskih procedura tih zemalja. Reč je o „aktu agresije“, kako je to ocenio ruski predsednik V. Putin, snažno osudivši agresiju, na jednu zemlju koja predvodi borbu protiv terorizma u svetu .

Kao glavno obrazloženje za jednostrano delovanje navedenih „saveznika“, koji nisu čak dobili ni formalnu podršku, NATO pakta kao organizacije (iako su medijski podržani i od Turske i EU), navodi se „moralna potreba i obaveza slobodnog demokratskog sveta da spreči eroziju međunarodnih normi kojima se zabranjuje upotreba hemijskog oružja“ (Tramp, Mej, Makron); u slučaju kada postoji blokada SB, i kada on nije u stanju da zaštiti međunarodne norme, mir  i ljudka prava u svetu, pravo je i obaveza slobodnog zapadnog sveta da deluje preventivno i bez formalnih odluka SB“.

Međutim, koji su pravi razlozi agresije na Siriju kao jednu suverenu državu, istini za volju, iznutra potpuno razorenu? Iskoristiti režirane napade hemijskim oružjem i iste pripisati sirijskom režimu, kao zločin protiv čovečnosti i ubijanje vlastitog naroda, satanizovati predsednika Asada i sve to iskoristiti za njegovo svrgavanje sa vlasti i preokretanje toka rata u vlastitu korist; izazvati Rusiju, kako bi je stavili u poziciju da nerovozno deluje, da se upusti u neodmerene reakcije, smatrajući predsednika Putina „saučesnikom u Asadovim zločinima“, kako bi se oslabila međunarodna pozicija Rusije, radi dalje borbe za izbacivanje Rusije iz Sirije i njenog uticaja na bliskom istoku i u sredozemlju; istovremeno SAD i VB nastoje „poniziti Rusiju“ pokazujući da za jednu zemlju u kojoj se nalaze ruske oružane snage, nisu garancija da ta zemlja neće biti vojno napadnuta, ako to odluče SAD, VB i njihovi saveznici; vojnim napadima na Siriju predsednik Tramp u SAD nastoji „zalečiti mnoge otvorene političke rane na unutrašnjem planu i bar za neko vreme odložiti rasprave o njegovom ukupnom moralnom liku i delu“, a britanska premijerka Mej, nastoji skrenuti pažnju na unutrašnjem planu sa problema koji su izazvani BREGZITOM; takođe jednostranim odlukama „saveznika“ želi se pokazati nefunkcionalnost i zastarelost SB i postojećih međunarodnih mehanizama održanja mira u svetu; i na kraju vojni udari na Siriju su možda poslednja prilika da se pokaže navodna odlučnost i spremnost SAD i njihovih saveznika, kao i njihova sposobnost da se nose sa svim svetskim izazovima i „ruskim pretnjama“, radi očuvanja unipolarnog poretka sveta, koji se neminovno gasi, u tom smislu navedene odluke „saveznika“ možemo smatrati kao ispitivanje terena za mogući „preventivni rat“ protiv Rusije i njenih saveznika.

Taktika sa kojom su izvedeni raketni udari (udari sa distance krstarećim raketama iz aviona, sa brodova i podmornica) po navodnim vitalnim objektima režima u Siriji, daleko od rasporeda ruskih vojnih snaga i zona koje kontroliše ruski sistem PVO, pokazuje da su udari imali ograničeni cilj i da su se „saveznici“ bojali eskalacije sukoba. Rusija je mudro postupila, s obzirom da su „obavešteni od strane saveznika“ da raketni udari slede i da se ne odnose na ruske trupe i pozicije, pružila je svu vojno-tehničku pomoć sirijskoj PVO, koja koristi starije sovjetske sisteme PVO, ali sigurno i modernije ruske sisteme PVO, jer je ovo prilika da ruske protiv-vazduhoplovne snage, na indirektan način uvežbavaju i proveravaju svoje sposobnosti u borbi sa modernim raketnim sistemima zapadnih zemalja. Prema izveštajima ruskih oružanih snaga u Siriji „saveznici“ su ispalili preko 100 krstarećih raketa na ciljeve u Siriji, od koji je oboreno 71. Rusija će se uzdržavati da se njene snage direktno uključe u borbene operacije protiv snaga „saveznika“, samo je pitanje do kada to može da traje. Rusija će nastojati da sve svoje poteze uskladi sa međunarodnim pravom i da održi čvrst savez sa Kinom, Turskom, Iranom i drugim državama.

Do sada nismo videli jasne slike „savezničkih raketnih udara“ po metama u Siriji. Izabrane mete, između kojih se pominju i naučni centri za razvoj hemijskog oružja i skladišta sa hemijskim oružjem, nisu ključni za odbrambene snage Sirije, jer kao što znamo da je Sirija uz međunarodnu kontrolu i superviziju, uništila sve svoje hemijske potencijale i hemijsko naoružanje. Ukoliko je usledio raketni udar na skladišta sa hemijskim oružjem onda je trebalo očekivati velike razorne posledice po stanovništvo i životnu sredinu. Znamo da su Amerikanci i Britanci dugo prisutni u Siriji na različitim lokacijama i sa različitim zadacima, pa treba verovati da su izabrali mete za koje misle da će biti ostvareni najbolji rezultati raketnih udara.

Rano je da se zaključi kakve će biti dalje odluke SAD i VB, a kakve reakcije Rusije i Kine. Moguće je da će ovo biti još jedna epizoda ograničenih raketnih udara, koja neće dovesti do širih konforontacija „saveznika“ i Rusije, a posebno ne vojnih. Nastaviće se igra živaca, kao i dinamična diplomatska igra, posebno u sferi vojne diplomatije.

Srbija kao mala zemlja, treba da izvuče zaključke za sebe i da potvrdi važnost vojne neutralnosti, značaj vlastitih vojnih sposobnosti, kao i činjenicu, da biti na strani jačeg ne znači biti na strani morala, prava i pravde.

Izvor: Analitički forum