U susret Vidovdanu Leta Gospodnjeg 2018.

Iz dosta razloga se može tvrditi da sama reč Vidovdan ne ostavlja gotovo ni jednog pripadnika savremenog srpskog društva ravnodušnim. Bez obzira na svoje religiozno i/ili ideološkopolitičko opredeljenje, bez obzira na socijalno poreklo, na nivo obrazovanja i stepen svesti u odnosu na ono što čini nacionalni momenat u našem ličnom i kolektivnom iskustvu, svi koji prihvatamo da sebe nazovemo pripadnicima srpskog naroda zasigurno imamo neki lični stav kada je reč o ovom prazniku i njegovom značaju. Taj istorijski i metaistorijski 28. jun 1389. sa nesmanjenim dejstvom već vekovima deluje kao živa, delatna sila koja neizbežno podseća na prošlost, za neke osmišljava sadašnjost, a za sve nas, hteli mi to ili ne, konstituiše tok budućih događaja koji nam tek predstoje.

Svake godine na dan 28. juna po grigorijanskom, odn. 15. juna po julijanskom kalendaru, Srpska pravoslavna Crkva se molitveno seća Svetog Kneza Lazara i svih Svetih mučenika srpskih, a tako i starozavetnog Svetog proroka Amosa, Svetih mučenika Vida (Vita), Modesta i Krisentije, Prepodobnog mučenika Dule, kao i Svetog Jefrema patrijarha srpskog. Smatrajući se nerazlučivim delom Jedne, Svete, Saborne i Apostolske Crkve ona neprekidno, u vremenu i večnosti, prinosi Hrista, sebe samu i celu tvar kao uzvratnu žrtvu blagodarenja Bogu Ocu. Taj princip evharistijskog zajedničarenja svetih, a kada je reč o Srpskoj pravoslavnoj Crkvi, nalazi jedan od svojih najkonkretnijih izraza upravo slavljenjem Vidovdana koji je bio, jeste i ostaje probni kamen srpske „svenarodne žertve“.

Iz te vizure, slava Vidovdana, tj. proslavljenje Svetog mučenika Lazara kneza srpskog i svih Svetih mučenika srpskih, nije ništa drugo do lično i kolektivno svedočenje Hrista u istoriji i metaistoriji srpskoga roda. Ako je sticanje Hristolikosti onaj osnovni princip u procesu pomirenja palog čovečanstva sa Bogom, ako je čovekovo slobodno i dobrovoljno prihvatanje domostroja Božijeg spasenja sveta uslov za ostvarenje božanskog plana oboženja čoveka i preko čoveka cele tvorevine, onda je upodobljavanje Hristu svedočenjem Njega samog, tj. svesno i dobrovoljno prihvatanje mučeništva, upravo onaj najuzvišeniji, najkonkretniji lični i kolektivni čin hrišćanske vere, ljubavi i nade.

Svedoci smo da neke ideologije, političke stranke i izvesni pojedinci raznim manipulacijama i obmanama nekada nesvesno, a nažalost najčešće svesno, omalovažavaju ili zloupotrebljavaju višeslojni fenomen Vidovdana u dnevno-političke svrhe. To svakako ne sme da obezvredi svetost i značaj samog praznika u očima i srcima svih onih koji i dalje žele da se drže vere svojih otaca i praotaca ovaploćene u Crkvi Hristovoj, kao i svih onih koji bi, ako ništa drugo, bar da je poštuju.

Sve ono što je u Srpskom narodu odvajkada težilo „Carstvu nebeskom i pravdi Božijoj“ znalo je, ako ne i svojim ličnim svedočenjem onda bar sa dužnim pijetetom, da poštuje krstonosno svedočanstvo svojih predaka od Kosovske bitke do današnjih dana. To ni u kom slučaju ne znači da lična i kolektivna svest srpskog naroda pati od, kako bi to zlonamernici rekli, „patologije mazohizma“ ili „kulta samoubilačkog fanatizma“. Naprotiv, ta i takva svest upravo proslavlja život i to život u Hristu Spasitelju, Koji, kako to Crkva svedoči, jeste Put, Istina i Život.

Periodična opštenarodna stradanja nisu indukovana „psihologijom leminga“ ili, kako bi to neki hteli da prikažu, retrogradnim i samodestruktivnim mitomanstvom, već dolaze kao neizbežan ishod promašaja (odn. slabosti i ogrehovljenosti) ljudskih koji nalaze svoj najkonkretniji izraz u Kainovskom zločinu bratoubistva, u zločinu brata nad bratom, krvnika nad žrtvom. U tom smislu, tragično iskustvo našeg naroda, pogotovo tokom 20. veka, trebalo bi da posluži kao najkonkretniji nauk, osvešćenje i potvrda da se svet u kojem živimo mora posmatrati kao svojevrsna pozornica kosmičke bitke između sila tame i obmane s jedne, i sila svetlosti i istine sa druge strane, te da je Vidovdan iz vizure pravoslavnog Srbina deo jednog neprekidnog procesa u okviru kojeg prijatelji svetlosti, tj. članovi Crkve Hristove, sa krstom u ruci i molitvom na usnama, vode odsudan boj protiv kneza propasti i legiona njegovih, ili kako je to naš besmrtni bard i Tajnovidac Lovćenski opevao:

„Treba služit česti i imenu.
Neka bude borba neprestana,
neka bude što biti ne može –
nek ad proždre, pokosi satana!
Na groblju će iznići cvijeće
za daleko neko pokoljenje.”

U tom kontekstu, termini Božji narod, Nebeski narod, Nebeska Srbija i slično, nisu i ne mogu biti plod patetike, preterivanja ili izraz neke, kako se to često insinuira, „klero-nacionalističke“ isključivosti i fatalističke zaslepljenosti. Cilj i nada Srpske pravoslavne Crkve jeste, a i mora biti, da se ceo srpski narod oboži. Stoga, onaj deo tog naroda koji je posvedočio Hrista, koji Ga sada svedoči i koji će Ga tek posvedočiti, jeste po svojoj zasluzi Božji narod, Nebeski narod – Nebeska Srbija. Srpska pravoslavna Crkva se ne može odreći takvih, reklo bi se ponajboljih, članova (udova) svoje Svete zajednice i to se od nje ne može ni očekivati, jer se, analogno tome, ne može očekivati da se odrekne Hrista Koji je, prisustvom Duha Svetoga, evharistijskom žrtvom i upravo njihovim ličnim i kolektivnim svedočenjem, tj. martirijumom, a kao njeno vozglavnjenje, deo samog organizma Crkve.

Izvor: Stanje stvari