Prva žalosna saznanja sa Kritskog Sabora

S velikom tugom i duševnim bolom pratili smo preko sredstava informisanja otvaranje Svetog i Velikog Sabora, koje je otpočelo nedeljnom Božanskom Liturgijom Pedesetnice, i u redovima koja slede izlažemo ukratko vernom narodu Božijem naše prva saznanja.

Prvo žalosno saznanje je prisustvo i zajednička molitva jeretika papista, protestanata i monofizita na Večernjoj i Božanskoj Liturgiji ovog velikog Gospodnjeg praznika u hramu Sv. Mine u Irakliju, nešto što je, kao što je poznato svima, zabranjeno sveštenim kanonima. Pravoslavni Predstojatelji i drugi episkopi koji su učestvovali, pogazili su sveštene kanone, apostolske i saborske, želeći tako od početka da pošalju poruku čitavom svetu, koliko poštuju odluke Vaseljenskih Sabora i posledično saborsku ustanovu, zbog koje se „kidaju“ i govore visokoparnim izjavama.

Drugo žalosno saznanje je pojava zvanično pozvanih predstavnika, poslatih od jeretičkih zajednica papista, protestanata i monofizita na otvaranju rada Svetog i Velikog Sinoda, što je prvi put javljena novotarija, strana našem saborskom predanju. I zaista, spomenuti predstavnici su od strane Vaseljenskog Patrijarha g. Vartolomeja oslovljeni kao „predstavnici bratskih Crkava“, pre nego što je Sveti i Veliki Sabor odlučio o crkvenosti ili necrkvenosti navedenih jeretičkih zajednica. Tako je g. Vartolomej, čineći presedan, ovog puta poslao drugu poruku članovima Sabora, da nema nikakvu nameru da imenuje inoslavne jereticima, već bratskim Crkvama. Nikada u istoriji Vaseljenskih i Pomesnih Sabora vizantijske epohe nije bilo pojave „posmatrača“. Naime: da prisustvuju kao uvažena lica jeretici, čija su jeretička učenja osuđena od prethodnih Vaseljenskih Sabora. Jeretici su pozivani, ali kao optuženi, da se brane, a ne kao uvažena lica. Samo se na 1. i 2. Vatikanskom Koncilu pojavio status „posmatrača“. Očito je da Sveti i Veliki Sabor podražava papske obrazce.

Još jedno tužno saznanje je samo otvaranje Svetog i Velikog Sabora. Činjenica je  kako je Sabor otpočeo rad kršenjem Pravilnika o organizaciji i radu, koji je potpisan na Sabranju Predstojatelja u januaru 2016. Rečeni Pravilnik, između ostalog, predviđa da Sabor „saziva Njegovo Svjatejstvo Vaseljenski Patrijarh, uz saglasnost Blaženjejših Predstojatelja svih opštepriznatih Pomesnih autokefalnih Pravoslavnih Crkava“ (čl. 1). Pošto sada, dakle, četiri Autokefalne Crkve (Rusija, Bugarska, Gruzija i Antiohija), osnovano nisu saglasne sa sazivanjem Sabora i traže u ovoj fazi njegovo odlaganje, ne ispunjava se uslov: „uz saglasnost Blaženjejših Predstojatelja“. Prema tome, nemaju prava, na osnovu gornjeg Pravilnika, ni Vaseljenski Patrijarh, niti sve zajedno ostale Pomesne Crkve da sazovu Sabor, ako, naravno, žele da budu saglasne s Pravilnikom, koji su potpisale. Drugačije rečeno, pohvaljuju se Predstojatelji i članovi Sabora što se tačno drže Pravilnika.

Sledeće tužno saznanje je činjenica da je Sabor otpočeo rad bez prethodnog priznavanja odluka i kanona svih prethodnih Vaseljenskih Sabora, tako da i sadašnji Sveti i Veliki Saboru bude stvarno organski produžetak svih prethodnih. Primetite da je pominjanje prethodnih Vaseljenskih Sabora bio stalni običaj, držan od Svetih Otaca navedenih Sabora. Ovim običajem Sveti Oci su želeli da izjave da prihvataju sve što su prethodni Vaseljenski Sabori odogmatili i da imaju nameru da nastave njihovo delo. Osobeni je primer priznavanje Sabora 787. god. za Sedmi Vaseljenski Sabor na Osmom Vaseljenskom Saboru Sv. Fotija 879-880. god.

Drugo tužno saznanje je činjenica da je Sabor otpočeo rad na osnovu Pravilnika o organizaciji i radu, koji nije jednoglasno prihvaćen od svih Predstojatelja na njihovom Sabranju u januaru 2016., pošto ga Antiohijska Crkva nije potpisala. Međutim, načelo jednoglasja je neophodno pravilo i neophodni preduslov za sazivanje Sabora, koja predviđa pomenuti Pravilnik.

Ipak, otpočeo je rad Sabora na osnovu jednoglasno prihvaćenih šest tekstova na 5. Predsaborskom savetovanju. Međutim, ova osnova se nije potvrdila čvrstom, jakom i nepromenljivom, kao što se kasnije videlo. I to zato što šest predsaborska dokumenta nisu prihvaćena jednoglasno od predstavnika 5. Predaborskog savetovanja i od Sabranja Predstojatelja (januara 2016.), ali ni od drugih jerarhija njihovih Pomesnih Autokefalnih Crkava. Kada su dobile od Predstojatelja šest predaborska dokumenta, sastavljena na 5. Predsaborskom savetovanju, ove Crkve su ih u nastavku izučavale saborno. Mnoge od njih, (kao Crkva Bugarske, Grčke, Gruzije itd.) prilikom saborskog proučavanja utvrdile su prazne, nejasne, nepravoslavne izraze i dr., nakon čega su usledile izmene i ispravke. Razumljivo je, dakle, da za Crkve, koje su vršile ispravke i izmene nakon njihovih saborskih izučavanja, ne važe više predaborska dokumenta u obliku koje su ona imala na 5. Predaborskom savetovanju, već u novom obliku, koja su dobila nakon ispravki. Činjenica da su Predstojatelji potpisali šest dokumenta 5. Predsaborskog savetovanja jednoglasno (kao i Pravilnik rada Sabora), ne znači da su jerarsi Pomesnih Crkava vezani potpisima Predstojatelja na prihvatanje tekstova kakva su bila. Lično mišljenje jednog Predstojatelja ni u kom slučaju ne može da sputava ili obavezuje Sabor episkopa, kome ovaj pristupa na usaglašavanje i prihvatanje njegovog mišljenja. Jer se tada ukida ustanova Sabora i svaki se predstojatelj obraća u papu, koji odlučuje i naređuje vlasno. Najviši organ upravljanja u Pomesnim Pravoslavnim Crkvama, saglasno sa pravoslavnim Predanjem, nije Predstojatelj, već Sabor Episkopa.

Nakon svega navedenog, biva potpuno jasno da je potpuno pogrešna tvrdnja Vas. Patrijarha u njegovom uvodnom govoru: „Nastavljamo, dakle, naš rad na osnovu tekstova jednoglasno utvrđenih od Crkava, koje je svaka Crkva već prihvatila“. Ovde Vaseljenski za „jednoglasno utvrđene tekstove“ smatra tekstove 5. Predaborskog savetovanja, koji su potpisani na Sabranju Predstojatelja (januar 2016.), koji, međutim, ne važe za određene Crkve, nakon ispravljanja i izmena, koje su one donele saborski. Razumljivo je da treba reći da ne važi i jednoglasnost, o kojoj govori Vaseljenski, pošto se pojedine Crkve razlikuju. Takođe, izlišno je reči da gornja pogrešna tvrdnja Vas. Patrijarha nije bila jedina u njegovoj uvodnoj besedi. Postoje i druga mesta u navedenoj besedi, koja zahtevaju kritiku, i koja će označiti druga u Hristu braća.

Drugo tužno saznanje jeste činjenica da su četiri Crkve, koje nisu učestvovale na Saboru, kritikovane na širokom planu. Njihovo odsustvo je predstavljeno kao potpuno neopravdano i za osudu u uvodnim besedama, kako Vaseljenskog Patrijarha, tako i drugih Predstojatelja. I ni manje ni više, ove Crkve su s njihovim odsustvom predstavljene kao krive i odgovorne za stvaranje raskola i podela. Međutim, rečene Crkve savršeno nisu učestovale, ne zato što im je „dunulo“, već zato što su, kao što smo objasnili gore, utvrdile posle saborske provere da presaborski tekstovi pate od nedostataka. I kao što je bilo veoma prirodno, tražile su odlaganje Sabora, iz razloga da prouče dokumenta dublje, da učine neophodne prepravke, i da tako sastave nove tekstove, koji bi bili jednoglasno prihvatljivi od svih Pomesnih Crkava. Nije, međutim, bio prihvaćen njihov predlog za odlaganje Sabora, pa se, prema tome, dogodilo da ove Crkve ne učestvuju.

Sledeće tužno saznanje, možda i žalosnije od svih prethodnih, jeste suštinsko priznavanje crkvenosti inoslavnim jereticima, pomoću jedne mračne i nejasne formulacije u tekstu: „Odnosi Pravoslavne Crkve prema ostalom hrišćanskom svetu“. Evo kakva je forumulacija bila jednoglasno prihvaćena na Saboru: „Pravoslavna Crkva prihvata istorijsko imenovanje drugih inoslavnih hrišćanskih Crkava i konfesija“ umesto „Pravoslavna Crkva priznaje istorijsko postojanje drugih hrišćanskih Crkava i konfesija“. Naime, reč „postojanje“ zamenjena je rečju „imenovanje“ i u izrazu „hrišćanske Crkve i konfesije“ dodat je izraz „inoslavne“. Navedenu izmenu u formulaciji predložio je Bl. Arh. Atine i čitave Grčke g. Jeronim, nakon višečasovne rasprave i savetovanja, tokom kojih su iznesena mnoga protivrečna mišljenja.

Novom formulacijom Bl. Arh. Atine tvrdi da „postižemo jednu saborsku odluku, koja prvi put u istoriji ograničava istorijski okvir odnosa prema inoslavnima, ali ne u postojanju, već SAMO u njihovom istorijskom imenovanju kao inoslavnih hrišćanskih Crkava i konfesija“. Ovde niče razumljivo pitanje: Kako je moguće da neko imenuje bilo šta, i da istovremeno poriče postojanje toga što imenuje? Takođe je protivrečno i neprihvatljivo, s dogmatskog stanovišta, i pristanak na izraz „inoslavne hrišćanske Crkve i konfesije“. Inoslavne konfesije ne mogu da se nazovu „Crkve“, budući da upravo prihvataju druge, jeretičke dogmate i kao jeretici ne mogu da čine „Crkve“. Takođe je veoma žalosna činjenica da predstavništvo Grčke Crkve nije ostalo verno i nepokolebivo u odluci Sabora Jerarhije 24. i 25. maja t. g., kao što je bilo dužno da čini, saglasno sa navedenom temom. Sabor Jerarhije je odlučio o zameni fraze „istorijsko postojanje drugih hrišćanskih Crkava i konfesija“ izrazom „istorijsko postojanje hrišćanskih konfesija i zajednica“.

Na kraju, jedno drugo tužno saznanje u vezi onoga što je sa posebnom, uistinu, gordošću izjavio Vaseljenski Patrijarh g. Vartolomej, na kraju rada Sabora. Između ostalog, izjavio je da je „Vaseljenska Patrijaršija bila pionir ekumenističkog pokreta“. Pozvao se takođe na svejeretičku Poslanicu iz 1920., „koja se od mnogih smatra  osnivačkom poveljom kasnije osnovanog SSC“, i da je „Vaseljenska Patrijaršija bila osnivački član SSC u Amsterdamu…“.

Ograničili smo se za sada samo na gornje, bez da to znači da se ovde završava katalog tužnih saznanja. Razumljivo, posle gore rečenog, rađa se pitanje: Šta može neko da očekuje od Sabora koji je počeo i nastavio rad na ovaj način? Kao što je naglasio Gospod: „Jer nema drveta dobra da rađa zao rod, niti drveta zla da rađa dobar rod. Jer se svako drvo po rodu svome poznaje“ (Lk. 6, 43-44). Svaki čitalac neka sam izvuče zaključke.

SVEŠTENA MITROPOLIJA PIREJA

Odeljenje za jeresi i sekte

U Pireju 27.06.2016

Sa grčkog izvornika: arhimandrit dr Nikodim (Bogosavljević)

Izvor: Botba za veru