Majski Sabor SPC i crnogorski autonomaši

Kada je jedan narod napadnut najgorim neprijateljima sa svih strana, i spolja i iznutra, i duhovno i vojno i ekonomski i politički, kada se tom narodu pokušava oduzeti i srpsko ime, kada se taj narod već decenijama organizovano pokušava zbrisati sa lica zemlje i totalno rasparčati i uništiti, tada je tom narodu iznad svega potrebno pravo i istinsko duhovno jedinstvo. Srpska Pravoslavna Crkva je to duhovno jedinstvo srpskog naroda čuvala uvek i to kao najvažniji garant opstanka kako same SPC tako i srpskog naroda koji čini najveći dio njenih vernika. Ako se i SPC, po primeru zapadnih državolikih tvorevina na Balkanu počne postepeno razjedinjavati po državnim granicama, onda će i sam Njen opstanak, kao i opstanak celog srpskog naroda, doći pod veliki znak pitanja. Opasno putovanje u razbijanje SPC počinje sa malim koracima koje treba saseći, ponavljam saseći, još u začetku i dok su još u fazi priprema. Kakvi su dakle to duhovni koraci činjeni na ovom majskom Arhijerejskom Saboru SPC i kakvi se veći koraci na osnovu ovih manjih mogu naslutiti ili i očekivati u budućnosti?

Sabor SPC je kao i svake godine zasedao u zgradi Patrijaršije Srpske u Beogradu. Trajao je skoro dve sedmice, od 14. do 25. maja 2016. godine. Završio se kako je i počeo, molitveno, a doneti su i određeni zaključci povodom raznih pitanja. Izabrani su i novi episkopi za neke eparhije SPC, ili su pojedini episkopi sa jedne eparhije premešteni na drugu. Veoma šturo zvanično saopštenje sa Sabora (koje možete pročitati OVDE), koje je samo u opštim crtama navelo glavne zaključke i odluke, ne može i ne daje nam pravu sliku unutrašnjih  procesa koji teku u SPC kao ni veličinu razlika i nepomirljivosti stavova pojedinih grupa arhijereja po određenim pitanjima, okupljenih pre svega oko tri ključne ličnosti Sabora SPC: Njegove Svetosti Patrijarha Srpskog Irineja, koji i pored ponekad pokazanih mana, ipak veoma pohvalno i uporno, već godinama pokušava i uspeva da koliko toliko očuva jedinstvo SPC koje se pre svega napada iz Crne Gore i pojedinih eparhija SPC, kao i podmuklo i prikriveno iz međunarodnih krugova; Mitropolita Crnogorsko-primorskog Amfilohija, koji iz svog velikog i skoro neprebolnog sujetnog žala što 2010. godine nije izabran za Srpskog Patrijarha, i koji već podugo, drsko i uporno želi zadovoljiti svoju enormno naraslu sujetu i montenegrinsku megalomaniju a sve kroz stvaranje uslova za Autonomnu Crnogorsku Mitropoliju u kojoj bi on bio glavni šef, i koja bi bila najlabavije moguće vezana za Beograd. (kako ga samo nije strah Svetog Petra Cetinjskog i Njegoša koji su se do smrti zalagali za puno jedinstvo SPC); i episkopa Bačkog Irineja, koji je veoma uticajan u svim Crkvenim procesima ali koji je ovog puta na Saboru bio dosta smireniji nego obično, jer mu je uticaj opao zbog toga što je na prošlogodišnjem Saboru SPC pokušao svojevrsni puč, i naravno ostao kratkih rukava. Znajući opštu konstalaciju događaja zaista se može reći da Njegovoj Svetosti Patrijarhu Irineju uopšte nije lako izaći na kraj sa svim sujetnim sokolovima i razlagačima duhovnog jedinstva SPC s juga i severa, ali on u tome za svaku pohvalu ipak uspeva.

Kako se kaže u zvaničnom Saopštenju SPC „najvažnija tema ovogodišnjeg zasedanja Sabora bila je priprema za učestvovanje Srpske Pravoslavne Crkve na Svetom i Velikom Saboru Pravoslavne Crkve, sazvanom za jun ove godine na ostrvu Kritu“. U vezi sa tim predstojećim svepravoslavnim Saborom, koji se kako sada stvari stoje možda neće ni održati, naš Sabor arhijerejâ Srpske Pravoslavne Crkve je usvojio tekst koji izražava načelni stav po svim ključnim pitanjima o kojima će se raspravljati i odlučivati na Velikom Saboru. Ono što je donekle procurelo u javnost je činjenica da je naš patrijarh Irinej pre početka Sabora SPC dobio od strane vladike Atanasija (Jeftića) jedno pismo o Kritskom Saboru, koje je potom i razmatrano. U tom pismu, izneto je niz zamerki na tekst predloženih odluka za Svepravoslavni Kritski Sabor kao i na način njegovog rada i priprema, što je u suštini jedan ispravan i zdrav stav vladike Atanasija. Posebno pitanje je da li će do Sabora na Kritu uopšte i doći, a ako i dođe da li će on zaista i biti Svepravoslavni, Veliki i Sveti, ili će pojedine Pravoslavne Crkve odbiti da pošalju svoje predstavnike a potom i odbaciti njegove zaključke.

Ono što se između ostalog zbivalo za vreme majskog zasedanja Sabora SPC je bio i izbor novih vladika kao i popuna upražnjenih eparhija. Na žalost, a zahvaljujući jakoj opoziciji, naš Patrijarh Irinej ni ovog puta nije uspeo da izgura za vladiku svog kandidata, arhimandrita Stefana (Šarića), inače magistra teologije i ruskog đaka koji je završio Moskovsku Duhovnu Akademiju. Najveću radost među upućenijim vernicima u SPC izazvao je izbor protosinđela Siluana (Mrakića), inače sekretara Episkopa Valjevskog Milutina, za novog episkopa Australijsko-novozelandskog. Ovaj divni mladi bogoslov, diplomac Moskovske Duhovne Akademije, rođen u Australiji, kristalne moralne čistote, blistavog obrazovanja, dubokog smirenja, velike duhovnosti, neskrivenog patriotizma i nepokolebljive pravoslavnosti predstavlja veliku nadu čitavog srpskog roda i celog Pravoslavlja.

U vezi ovog majskog Sabora SPC naročito treba obratiti pažnju na veoma pohvalnu saborsku borbu našeg prvojerarha, Njegove Svetosti Patrijarha Irineja za jedinstvo SPC, koje je i ovoga puta napadnuto od strane crnogorskih episkopa autonomaša. Ovi zalaufani montenegristički megalomani, sitni ulični DF politikanti i šator demonstranti, dnevnopolitički glasnogovornici i duhovni razbijači SPC, uporno žele da na delu ostvare neskrivenu i mnogo puta javno pokazanu suludu, sujetnu i vlastoljubivu želju mitropolita Amfilohija da Pravoslavnoj Crkvi u Crnoj Gori, nasuprot volji njenog vernog naroda i sveštenstva, namaknu autonomni status, kao svojevrsnu omču oko vrata. Plan im je i da stvore svoj crnogorski autonomaški Sveti Sinod, o čemu već idu dugogodišnje pripreme u duhovnom, političkom, diplomatskom i građevinskom smislu, da, i u građevinskom smislu. Sve ovo za Princip otkriva jedan vrlo upućeni izvor iz vrha Patrijaršije u Beogradu, koji je zbog poznatih razloga ipak želeo da ostane anoniman.

Nije nikakva tajna da Mitropolit Amfilohije već godinama neskriveno gura autonomaški anticrkveni crnogorski projekat što on uopšte ne krije i vrlo često o tome govori bez ikakvog ustručavanja. Što labaviji autonomni odnos u odnosu na Beograd, je zvezda vodilja svih crnogorskih crkvenih autonomaša. Jedino novo na ovom Saboru bila je jasna podrška takvom jednom suludom autonomaškom projektu vladike Budimljansko-nikšićkog Joanikija, što ranije uopšte nije bio slučaj.

Po unapred dogovorenom planu i scenariju između mitropolita Amfilohija i vladike Joanikija, prvi prikriveni udar na jedinstvo SPC na ovogodišnjem majskom Saboru SPC u Beogradu, i stvaranje jednog od nekoliko uslova za formiranje Autonomne Crnogorske Mitropolije, izveo je novoprojavljeni crkveni autonomaš vladika Budimljansko-nikšićki Joanikije, inače dojučerašnji protivnik iste te autonomaške ideje, i jarki dnevnopolitički pokrovitelj pro i anti NATO političke crnogorske koalicije zvane Demokratski front. On se,  na nagovor i pritisak svog duhovnog oca i arhiautonomaša mitropolita i samozvanog arhiepiskopa Cetinjskog Amfilohija, na kraju priključio montenegrinskom autonomaškom kružoku sa Cetinja. Sagnuo je glavu pred nezdravim Cetinjskim autonomaškim projektom, podržanog od domaćih i stranih anticrkvenih moćnika. Valja napomenuti da je pre samo nekoliko godina slična lukava autonomaška ideja već bila pokrenuta od strane mitropolita Amfilohija, ali joj se tada suprostavio isti taj episkop Joanikije i to zajedno sa episkopom Zahumsko-hercegovačkim i Primorskim Grigorijem i ondašnjim episkopom Mileševskim Filaretom. Autonomaški plan mitropolita Amfilohija odbio je i tada naš Svjatjejši Patrijarh Srpski Irinej, sprečivši tako postepeno administrativno razbijanje SPC. Kako je u međuvremenu vladika Filaret munjevito sklonjen sa Mileševske katedre, pre svega akcijom dvojice crnogorskih vladika, ponovni i ovoga puta združeni crnogorski autonomaški udar na jedinstvo SPC je organizovan na ovogodišnjem majskom Saboru. I to upravo na Eparhiju Mileševsku, kao nekakvi duhovni lešinari na primamljivi plen ispred nosa.

Prilikom razgovora i odlučivanja povodom pitanja Mileševske Eparhije, njen sadašnji administrator i vladika Budimljansko-nikšićki iz Berana, Joanikije (Mićović), je u crnogorskom autonomaškom duhu, a saglasno istovetnim željama Mila Đukanovića, zapadnih centara moći i celog antisrpskog državnog vrha Crne Gore, lobirao na majskom Saboru, a i pre njega, za ukidanje cele Mileševske eparhije. Ovaj neocrnogorski autonomaš je bez trunke stida, potpuno necrkveno, drsko i sirovo, bez saglasnosti nižeg sveštenstva, bez pristanka vernog naroda, u cezaropapističkom Amfilohijevom stilu, predlagao totalno ukidanje i potom deobu Mileševske eparhije, sa tim dodatkom da teritorije Mileševske Eparhije koje teritorijalno ulaze u Crnu Goru budu uključene u sastav Budimljansko-nikšićke eparhije. Providni i propali autonomaški plan na relaciji Amfilohije-Joanikije išao je čak dotle da se posle ukidanja Mileševske eparhije izmeni i ime eparhije Budimljansko-nikšićke u Budimljansko-polimsku, s tim što bi grad Nikšić bio „vraćen“ Mitropoliji Crnogorsko-primorskoj a grad Pljevlja sa okolinom bio dat vladici Joanikiju iz Berana. Posle ovoga, politikanskim crnogorskim autonomašima ostalo bi samo još par koraka do Autonomije Crnogorske Crkve. Ti koraci su sledeći: izbor trećeg episkopa rođenog Crnogorca, izjednačavanje spoljnih administrativnih granica države Crne Gore i spoljnih granica eparhija u Crnoj Gori, stvaranje treće eparhije na teritoriji nezavisne Crne Gore i to Bokokotorske sa sedištem u Kotoru i dobijanje konačnog blagoslova od strane Sabora SPC za Autonomnu Crnogorsku Crkvu. Sve bi se to odvijalo uz sinhronizovanu akciju državnog narko vrha Crne Gore Mila Đukanovića i zadatu im zajedničku kuknjavu „jadnih i ugroženih“ episkopa iz nezavisnog Montenegra da je stanje Crkve u Crnoj Gori teško i nepodnošljivo pa da je, već pogađate, jedino rešenje – Autonomna Crnogorska Mitropolija. U crkvenim krugovima je odavno poznato da je još prije 15-ak godina mitropolit Amfilohije imao ideju da stvori još jednu eparhiju u Crnoj Gori, Bokokotorsku, ali je to tada osujećeno u korenu pa se ovaj Bokokotorski projekat ostavlja za neke naredne faze i nije ni pominjan na ovogodišnjem majskom Saboru SPC. Moderniji i prikriveniji crnogorski autonomaški plan mitropolita Amfilohija i vladike Joanikija, i ovaj put međutim nije uspeo proći u Beogradu, jer mu se i ove godine suprostavio naš Patrijarh Irinej kao i većina episkopa na Saboru SPC. Pusti montenegrinski autonomaški snovi pošli su i ovog leta niz vetar.

Međutim, ovde ovogodišnjoj crnogorskoj autonomaškoj bezumnoj akciji na majskom Saboru SPC nije bio kraj. Plan B crnogorskih episkopa autonomaša tj. vladike Joanikija i mitropolita Amfilohija već je bio spreman. On se sastojao u tome da kad već ne mogu na brzinu i lukavo ukinuti Mileševsku eparhiju i direktno stvoriti uslove da se Crkvene granice poklapaju sa državnim granicama Crne Gore, pokušaju barem postaviti svog čoveka na Mileševsku episkopsku katedru. I pokušali su. Bestidnost, politikanstvo i duhovno montenegrinsko slepilo vladike Joanikija i njegovog duhovnog patrona mitropolita Amfilohija, su se pokazali u potpunosti na ovom Saboru. Njihov čovek i dugo pripremani kandidat za novog vikarnog episkopa vladici Joanikiju već je bio spreman kroz plan B. Taj njihov autonomaški kandidat bi u kasnijem periodu imao za cilj isto što i plan A, tj. da podeli Mileševsku Eparhiju kako bi Pljevlja sa okolinom pripale Budimljansko-nikšićkoj eparhiji i tako se opet stvorili uslovi za poklapanje državnih i crkvenih granica u Crnoj Gori, što je višedecenijski plan i Mila Đukanovića i međunarodne zajednice sa Zapada. Tu davnašnju želju predsednika Vlade Crne Gore, ateiste, bezbožnika i antisrbina, Mila Đukanovića kao i njegovih zapadnih bogobornih mentora, su na ovogodišnjem majskom Saboru SPC zajedno gurali i podupirali dvojica crnogorskih autonomaša, mitropolit Amfilohije i episkop Joanikije. Kandidat za vikarnog episkopa, koji bi Joanikiju pomagao u administriranju Mileševskom eparhijom, bio je arhimandrit Nikifor (Milović), inače sekretar vladike Joanikija, dragi prijatelj američke ambasade u Podgorici, miljenik Đukanovićevog državnog vrha Crne Gore i raznih struktura državne bezbednosti. Na opštu tugu, čemer i žalost crnogorskih episkopa i autonomaških megalomana iz Cetinja i Berana, a na radost Crkve Božije i celog srpskog naroda u Crnoj Gori i šire, ovaj montenegrinski sirovi i bestidni autonomaški plan razbijanja SPC je propao. Miljenik neoautonomaškog episkopa Joanikija, arhimandrit Nikifor (Milović), inače čovek Bog zna kakvih moralnih kvaliteta, koga prate brojne i ne baš prijatne priče, glatko je odbijen kao kandidat za vikarnog episkopa, a jedinstvo SPC je odlučnom i pravednom akcijom našeg Patrijarha Irineja i većine episkopa na Saboru još jednom sačuvano od silovitog napada crnogorskih episkopa autonomaša Amfilohija i Joanikija.

Na kraju, crnogorski autonomaški kružok morao se zadovoljiti malom utehom koja je, kako saznajemo, proslavljena uz sva zvona Cetinjskog Manastira, čak i ona razlabavljena. Po principu bolje išta nego ništa, a radi bilo kakvog uspeha u postepenom stvaranju preduslova za buduće formiranje Autonomne Crnogorske Crkve, crnogorski autonomaški duet u sastavu mitropolit Amfilohije & vladika Joanikije, predložio je arhimandrita Kirila (Bojovića), arhijerejskog zamenika Mitropolita Amfilohija za Južnu Ameriku, za vikarnog episkopa Dioklijskog. Iako im ni to traženje nije lako prošlo, već je začinjeno dugim kukumakanjem mitropolita Amfilohija kako on ne može sve sam stići i slično, arhimandrit Kirilo (Bojović) je konačno prošao izbor u Beogradu. Posle određenog natezanja ova molba crnogorskog autonomaškog kružoka je uslišena. Treći crnogorski vladika je konačno izabran. Zadovoljni su sada, bar donekle, i u vrhu DPS-a i u američkoj ambasadi u Podgorici, i u međunarodnoj zajednici sa Zapada i u kabinetima vladike Amfilohija i Joanikija. Sam novoizglasani episkop Kirilo (Bojović), ni kriv ni dužan, našao se u zakulisnim igrama njegovih mentora. Ono što se o njemu može čuti u Srpskoj Crkvi, je da lično važi za veoma čestitog i briljantno obrazovanog monaha koga krase mnoge vrline ali koji ima i jednu veliku manu. On često bezglavo sluša svog duhovnog oca Mitropolita Amfilohija pa neće biti nikakvo čudo ako i on vrlo brzo postane aktivni duvač u autonomaške trube svojih saslužitelja po episkopskom činu.

Dakle, crnogorskom autonomaškom kružoku tek predstoji duga, i nadamo se potpuno neuspešna borba, za njihov montenegrinski autonomaški san svih snova zvani Crnogorska Autonomna Crkva sa Svetim Sinodom u Podgorici i tri episkopa koji će unutar Crne Gore, bez upliva ostalih episkopa SPC, međusobno određivati i odlučivati sva crkvena pitanja. Po modelu Autonomne Ohridske Arhiepiskopije iz Makedonije ili Ukrajinske Pravoslavne Crkve Moskovskog Patrijarhata u Ukrajini. Kad su komunisti već izmislili crnogorsku i ukrajinsku naciju, kad je Milo Đukanović već prevarantski i lopovski otcepio Crnu Goru od Srbije, „red je“ da i episkopi autonomaši iz Crne Gore pokažu svoje pravo i dugo skrivano montenegrinsko politikantsko lice. Nije stoga ni čudo što je u jednom TV intervjuu vladika Zahumsko-hercegovački tačno i mudro primetio: „Mitropolit Amfilohije je 99 odsto Srbin, a 100 odsto Crnogorac.“ Za sada su njihovi glavni planovi na majskom Saboru SPC u Beogradu potonuli u mutnu Moraču i još mutniji Lim i vjerujemo da će se tamo i dalje samo kotrljati, ispod površine ove dvije rijeke.

U svakom slučaju na ovogodišnjem majskom Saboru SPC u Beogradu namere dvojice crnogorskih episkopa autonomaša su lako prozrene. Pravoslavni Srbi iz Crne Gore, sa pažnjom i spremni na odlučnu akciju čekaju njihove sledeće poteze. Varaju se crnogorski episkopi autonomaši sa Cetinja i iz Berana ako misle da će verni narod u Crnoj Gori ćutati i da će srpski narod u okupiranoj Srpskoj Sparti nemo i mirno posmatrati kako dvojica cezaropapističkih episkopa autonomaša i sitnih sujetnih politikanata, razvaljuju jedinstvo SPC i gaze amanete Svetog Petra Cetinjskog i Njegoša. Podsjećamo ih još jednom da je sveti Petar Cetinjski, zajedno sa dvojicom crnogorskih glavara, napisao: „Želimo da Mitropolit Crnogorski zavisi od Pećkog patrijarha u Srbiji“, a da je Njegoš u pismu Matiji Banu istakao „Srbija je matica srpstva. Bez nje nikad ništa“. Pravoslavni Srbi iz Crne Gore sigurno je i dalje žele što i Sveti Petar Cetinjski i Njegoš i preziru iz korena nenarodnu montenegrinsku ideju o crkvenom udaljavanju od Beograda i plan o crkvenoj autonomiji Crne Gore. Jedno je jasno kao dan – srpski narod u Crnoj Gori neće dozvoliti bilo kakav drugačiji scenario od onog Svetopetrovskog i Njegoševskog.

Izvor: Fond Strateške Kulture