Njegoš i Vukova reforma

O pokušajima da se Njegoš svrsta među „vukovce“ povodom 170 godina od izlaska „Gorskog vijenca“

U toku je obeležavanje 170 godina od izlaska jedne od najveličanstvenijih knjiga srpske književnosti, Njegoševog „Gorskog vijenca“ koji je štampan 1847. godine. Već je održano nekoliko skupova, a najavljuju se i novi, na kojima se s pravom ističe značaj tog remek-dela za srpsku književnost, srpsku kulturu, srpski identitet…

Međutim, pored hvalospeva koje ovo delo svakako zaslužuje, skoro po pravilu se provlači i jedna teza koja je već ušla u mozgove ljudi kao nesumnjiva činjenica, a koja u stvari predstavlja smišljenu manipulaciju kreatora i falsifikatora srpske istorije i kulture. To je već uobičajen manir liberalno-masonskih, prozapadnih srpskih intelektualaca, svojevrsnih „zapadnih“ janjičara na kulturološkom planu. Cilj dirigenata sa Zapada je da se preko ovakvih janjičara gurne u blato sve što je sveto za srpskog pravoslavnog čoveka. Da ovde pomenemo samo najbljutaviji slučaj po pitanju ubacivanja u srpski medijski prostor masonskih laži o navodnoj povezanosti svetog vladike Nikolaja sa masonerijom.

Naravno da i jedan takav grandiozni spomenik srpskog pravoslavnog identiteta kakav je nesumnjivo Njegošev „Gorski vijenac“, nije mogao proći bez blaćenja od strane masonerije i srpskih prozapadnih kulturnih janjičara. Radi se o tezi da je „Gorski vijenac“ napisan „vukovim jezikom“ pa je tako, navodno, Njegoš dao nemerljiv doprinos pobedi Vukove reforme pisma i Vukovog književnog jezika. Tačno je da se Njegoš susretao sa Vukom, tačno je da su vodili obimnu prepisku. Tačno je takođe i da Njegoš nije mogao znati za mnoge sramne detalje iz Vukovog života. Tačno je da se Njegoš nije protivio određenoj upotrebi narodnog jezika, ali nije tačno da je Njegoš bio za to da takav narodni jezik postane norma srpskog književnog jezika. I to je sam pokazao upravo „Gorskim vijencem“ u kome možete naći maltene pola reči kojih nema u Vukovom rečniku. Slična stvar je i po pitanju Vukove reforme pravopisa i pisma.

Da navedemo neke činjenice. Prvo, Vuk piše Njegošu i moli ga za podršku njegovoj reformi, i za podršku njegovom prevodu Novog Zaveta, što Njegoš odbija, kulturno ga utešivši da se ne raduje što se srpska jerarhija obrušila na njegov prevod Novog Zaveta. Drugo, ako je Njegoš „Gorski Vijenac“ štampao u staroj, a ne Vukovoj ortografiji, kako se može govoriti o Njegoševoj podršci Vukovim reformama? Pre se može reći da se Njegoš praktično solidarisao sa Mitropolitom Stratimirovićem kao najvećim protivnikom Vukove reforme jezika i pisma. Treće, ne samo da je ortografijom kojom je štampao svoj „Gorski Vijenac“ Njegoš pokazao da baštini tradicije pisma svete braće Ćirila i Metodija, nego i jezikom tog dela nastavlja sa baštinjenjem tradicije pravoslavno-predanjskog i crkvenoslovenskog jezika, mnogo više od promovisanja Vukovog narodnog desakralizovanog jezika. Slično se može reći i za „Luču mikrokozmu“.

Dakle, kako je ispravno primetio Meša Selimović u svojoj studiji „Za i protiv Vuka“, Njegoš nije odbacivao mnoge reči iz narodnog jezika, ali je njegov jezik daleko od Vukove vulgarizacije i nametanja prostonarodnog jezika za književnu normu srpskog jezika. Njegoš je osećao potrebu da se, kao u Rusiji, sprovede određena standardizacija, pa možda i reforma srpskog jezika, ali svakako nije bio da se to radi po jezuitskom kalupu Vukovog kuma Jerneja Kopitara. Njegošev jezik je uzdignut na mnogo viši i misaoni i duhovni nivo od Vukovog narodnog jezika, Njegošev jezik je mnogo bogatiji, sadržajniji za prikaz univerzalnog smisla ljudskog života, sadržajniji u simbolima kojima se dokučuje smisao…

Vukova književna i jezička reforma predstavljala je duboko antisrpski geopolitički projekat smišljen u Vatikansko-Bečkoj kuhinji i nema tog intelektualca, lingviste, akademika…, koji može opravdati ono što je za velikog Gogolja najstrašnije – izdaju Vere. Da citiramo pismo jezuite Kopitara, Vukovog kuma, upućeno lično Meterniku, praktično u tom trenutku najvažnijoj ličnosti Austro-Ugarske monarhije: „Srpska Pravoslavna Crkva, čuvanjem starog jezika Svetog Save, želi sačuvati jezičku razliku između pravoslavnih i rimokatoličkih Slovena, te bi stoga, više nego ikad, Beč morao podržati reformu Vuka Karadžića, jer se njome ta razlika poništava, a glavna prepreka ka prevođenju Srba u rimokatoličanstvo biće zauvek uklonjena. Ovim će nam, vremenom, Beograd sam od sebe, pasti u ruke“.

Ovome nije potreban nikakav komentar, samo slep čovek ne može videti ko su bili ljudi koji su podržavali Vuka i njegovu jezičku reformu. Zar vlasti u Srbiji poslednjih decenija ne pokazuju da je Kopitar bio u pravu, zar današnja najamnička vlast ne gura Beograd u zagrljaj sodomskog Zapada? No, početak tog najamništva započeli su srpski lažni prosvetitelji Dositej i Vuk. I mogu se poštovaoci Vuka Karadžića danas gnušati politike Aleksandra Vučića, ali je upravo sa njihovim Vukom (i Dositejem) začeta dehristijanizacija Srbalja koja je učinila mogućim da značajan broj Srba danas glasa za ljude kojima je potpuno stran srpski pravoslavni duh. Uloga kulturnih janjičara u tom pogledu nikako se ne može zanemariti, niti potceniti, jer je upravo Vukova desakralizacija i prizemno ukidanje visokog leksičkog stila srpskog jezika koji je postojao u srpskoj sakralnoj književnosti, omogućila da danas srpskim rodom vlada čovek apsolutno protestantskog duha, tako stranog srpskom pravoslavnom duhu.

U ruskoj književnosti je nastala slična situacija u 18 i početkom 19. veka, kada je dolazilo do određenih jezičkih reformi. No, braći Rusima papisti nisu mogli ubaciti Trojanskog konja u vidu Vuka Karadžića, nego se književnojezička reforma ruskog jezika u tom periodu odvijala pod palicom istinskih ruskih velikana, a ne izdajnika vere najamničkog duha. Zaslugama pre svega Tredijakovskog i Lomonosova u 18 veku i Puškina u 19 veku, ruski jezik je standardizovan tako da nije prekinut kontinuitet ni sa vekovnom književnom i duhovnom tradicijom ruskog naroda, niti se toliko taj jezik otuđio od bogoslužbenog jezika kao što je to učinjeno sa Vukovom reformom kod Srba. Da nije pobedila Vukova jezička reforma (koju bi najpravilnije mogli nazvati desakralizacijom srpskog jezika – jer je ta reforma bila u suštini borba protiv srpskog Pravoslavlja kao takvog), da su Srbi slušali svoje najumnije ljude poput Mitropolita Stratimirovića i vladike i pesnika Njegoša, književni jezik kod Srba je mogao biti normiran na slovenosrpskoj osnovi, pa niti bi bila moguća kleptomanija Hrvata i prisvajanje srpskog dijalekta kao hrvatskog jezika, niti bi bilo moguće ludilo sa čitavom plejadom novih jezika stvorenih od srpskog jezika. Neosporna je činjenica da su se pismeni ljudi pre Vukove jezičke reforme u svim srpskim zemljama služili srpskom redakcijom crkvenoslovenskog jezika (Raška, Hum, Zeta, Bosna, Vojna Krajina i Makedonija), a da se danas, zahvaljujući pre svega Vukovoj reformi, samo u Srbiji i Republici Srpskoj, taj jezik zove srpskim jezikom.

Na žalost, u srpskoj književnosti pobedu je odneo Vukov „svinjarski“ jezik kako ga nazva vladika Nikolaj, nad uzvišenim Njegoševim jezikom kao jednom simbiozom crkvenoslovenskog i narodnog književnog jezika. Sama činjenica da po svojim književnim dometima srpska književnost nije uspela da iznedri takvog velikana koji bi se približio Njegoševom književnom delu, ne može se objasniti samo Njegoševom genijalnošću, nego i Njegoševim poštovanjem prema svetinji jezika, njegovim odbijanjem da taj jezik primitivno desakralizuje.

Nedavno sam na jednoj književnoj večeri prekoren od strane izvesnog magistra književnosti zbog negativnog stava prema „delu“ Vuka i Dositeja, koji je prekor obrazložio rečima da mnogi naši književni velikani, nesumnjivi autoriteti, pesnici i akademici, uvažavaju Vuka i Dositeja i da ja treba da uvažavam mišljenja nesumnjivih autoriteta. Odgovorio sam da su, uz sve uvažavanje pomenutih autoriteta, za mene mnogo veći autoriteti sveti Nikolaj Žički, sveti Justin Ćelijski i sam Njegoš. A pitanje mog odnosa prema srpskoj epici i poštovanju prema sakupljačkom radu Vuka Karadžića, iskazano je u tekstu „Srpska epska poezija kao visoka škola etike“ upravo na ovom portalu. O Vukovom lažnom prosvetiteljstvu sam pisao i ranije upravo na ovom portalu, pa ne bih želeo da se ponavljam, ali se mora postaviti pitanje – zašto mnogi istaknuti srpski intelektualci ponavljaju laž o grandioznoj Njegoševoj podršci Vukovoj reformi? Osim ravnodušnosti prema veri, koja u izvesnom smislu podrazumeva i njenu izdaju, ja drugo objašnjenje za privrženike Vukove reforme nemam.

Radi se o savremenim kulturnim janjičarima. Posebno su dostojni žaljenja oni kulturni janjičari koji Vuka nazivaju „ocem srpskog jezika“. Srbi su imali svoj jezik i pismo i pre svete braće Ćirila i Metodija, a posle njihove misije dobijaju praktično u devetom veku normirano pismo na svom jeziku i nazvati jednog izdajnika vere ocem srpskog jezika, može samo janjičarski duh. Vuk se zapravo može nazvati ocem hrvatskog jezika, jer je svojim latiničnim potpisom priznao čisto srpski dijalekt za hrvatski jezik. Uostalom, bio je i počasni građanin Zagreba, pa bi srpski svetosavski narod bio u nečemu i zahvalan Hrvatima kada bi preneli kosti svog zaslužnog građanina i oca hrvatskog jezika u Zagreb.

Ovome ćemo na kraju pridodati samo nekoliko detalja u prilog moralnom liku Vuka Karadžića, što sam u ranijim tekstovima izbegavao. Ispod „Bečkog književnog dogovora“ Vuk se potpisuje LATINICOM. Vuk se venčava u rimokatoličkoj takozvanoj crkvi i svu decu krštava u istoj (bilo je nekih tvrdnji da je mušku decu krstio u pravoslavnoj veri, međutim, njegov sin Demetar je u pravoslavnoj Rusiji, u Petrogradu, sahranjen na katoličkom groblju. Teško da je to bilo mogućno bez njegove volje pre smrti). Vuk se bavi preprodajom srpskog kulturnog blaga, mnoštvo knjiga neprocenjive vrednosti je pokupio iz srpskih manastira i prodavao u Beču, iako je obećavao da će ih ponovo štampati. Pisao je ženi da mu pošalje sopstveno dete da ga proda. Da i ne govorimo da je deci davao „čista srpska imena“, poput najpoznatijeg mu deteta Vilhemine…

Dakle, čovek koji je izdao veru, koji je bio u sukobu sa najvećim crkvenim velikodostojnicima SPC i najistaknutijim kulturnim i nacionalnim delatnicima svog roda, čovek koga su podržavali srbofobni rimokatolici i protestanti, do dan danas je nedodirljiva veličina, pa se najbolji đaci u srpskim osnovnim školama nazivaju „vukovcima“. Zaista sam srećan što nisam bio briljantan đak u osnovnoj školi, pa ni po tom osnovu nisam bio „vukovac“. Nemam želju da bilo koga odvraćam od ljubavi prema Vuku i njegovom delu, neka im je srećno Vukovo prosvetiteljstvo, svako bira svog prosvetitelja prema duhu koji njim vlada, ali neka ne trpaju u isti koš Njegoša i Vuka, jer oni nikada nisu bili istog duha. Njegoš nije bio izdajnik svoje vere, nije bio ni najamnik, ni janjičar.

Izvor: Fond Strateške Kulture