Nacizam i bečki novogodišnji koncert

Bečka filharmonija ima svojevrsnu tradiciju da prvog dana nove godine priredi grandiozan koncert klasične muzike, međutim malo se zna kako je do ovog običaja došlo, kao i to da ova tradicija ima i svoju tamnu stranu.
Većina ljudi smatra da ovi novogodišnji koncerti pripadaju tradiciji staroj nekoliko vekova, međutim, oni su zapravo počeli za vreme nacističke vladavine, prenosi BBC.

Ovi koncerti su projekat Jozefa Gebelsa, nemačkog političara i kancelara, a prvi nastup održan je na novogodišnje veče 1939. godine, u cilju skupljanja novčanih sredstava. Ovo je bio plan Hitlerove Nacionalsocijalističke partije, kako bi od prikuljenog novca kupovao gorivo za nadolazeće hladne mesece. Na programu filharmonije bile su kompozicije Johana Štrausa, a organizovanje gala koncerata Štrausove muzike uzelo je maha tek sa inicijativom nacista, koji su imali plan da ovi događaji ujedine čitav Treći rajh i stvore svojevrsan duh zajedništva, ali i donesu novčana sredstva.

Odlučeno je da koncert bude održavan svake godine, na novogodišnje veče, kao i prvog dana nove kalendarske godine. S obzirom da je bilo jasno da će rat biti sve samo ne kratak, smatralo se da numere poput valcera „Na lepom plavom Dunavu“ podižu moral vojsci, ali i čitavoj naciji.

Kada se saznalo da Štraus ima jevrejske korene, Gebels se na sve načine potrudio da to zataška, što je i uspeo. Nakon završetka rata, mnoge stvari vezane za naciste su se promenile, ali jedna je ostala ista. Koncerti su nastavili da se održavaju svake godine.

Još jedna stvar koja baca mrlju na Bečku filharmoniju jeste ta što je šezdesetih godina 20. veka odlikovala i ukazala veliko poštovanje Balduru fon Širaku, nacističkom guverneru Beča, i to nakon što je izašao iz zatvora nakon 20 godina robije zbog deportovanja nekoliko hiljada Jevreja. Nagrađen je prestižnim prstenom filharmonije 1942. godine, međutim, kako se nakon rata to odlikovanje „zagubilo“, fon Širak je, nakon odsluživanja zatvorske kazne u Špandauu zbog zločina počinjenih u Drugom svetskom ratu, dobio poziv filharmonije, gde mu je uručena zamena izgubljenog odlikovanja.

Kada je javnost saznala za ovaj sramotan čin jedne od najuglednijih austrijskih institucija, filharmonija je bila primorana da opozove i povuče šest odlikovanja koje je dodelila nacističkim oficirima, ali ipak, tradicija koncerata je opstala.

https://www.youtube.com/watch?v=TpSopvk7Tks#t=11

Inace, Bečka filharmonija, jedan od najuglednijih orkestara sveta, najpoznatija je po svom tradicionalnom novogodišnjem koncertu, koji u televizijskom prenosu prati više od 50 miliona gledalaca u 80 zemalja. Manje je, međutim, poznato da je taj koncert nastao kao instrument propagande pod nacističkom vlašću 1939. godine.

Ukupno 60 od 123 člana orkestra bili su 1942. članovi nacističke stranke, ili su to želeli da postanu, a dvojica su bili pripadnici SS odreda, vojnog krila nacističke stranke, objavila je filharmonija.

Objavljen je i popis jevrejskih članova orkestra, koji su završili u logorima, kao i ljudi nagrađenih počasnim priznanjima i odličjima filharmonije, koja su se tradicionalno davala muzičarima, ali su se tokom nacističkog perioda uručivala i visokim političkim funkcionerima.

Sadašnji predsednik filharmonije Klemens Helsberg govorio je u uvodu u dokumentarni film austrijske državne televizije ORF o istoriji orkestra u doba nacizma, naručenom kako bi se njegovo emitovanje podudarilo s objavom novih informacija o istoriji filharmonije na njenom sajtu.

Pojedinosti o 13 muzičara koji su isterani iz orkestra zbog njihovog jevrejskog porekla posle pripajanja Austrije Nemačkoj 1938. godine, od kojih je pet umrlo u koncentracionim logorima, takođe su prvi put objavljene.

Mnogi članovi filharmonije su se pridružili nemačkoj nacističkoj stranci, koja je u to vreme u Austriji, pre pripajanja 1938. godine, bila ilegalna. Nakon rata, u doba denacifikacije, otpuštena su samo četiri člana orkestra, a šestoro ih je penzionisano.

Povodom dodele priznanja nacistima, Helsberg je izjavio da filharmonija sada mora doneti demokratsku odluku hoće li te nagrade povući.

Novogodišnji koncert promovisao je sliku Beča kakvu je želeo ministar nacističke propagande Jozef Gebels, prenose mediji. On je u svojim dnevnicima napisao da se austrijska prestolnica mora doživeti kao grad kulture, muzike, optimizma i radosti.

Sve do 1991. godine, Austrija nije formalno priznala i izrazila žaljenje zbog svoje uloge u Hitlerovom Trećem Rajhu i holokaustu.

Austrija će sutra obeležiti 75. godišnjicu pripajanja nacističkoj Nemačkoj, događaja koji je u to vreme većina Austrijanaca pozdravila.

Izvor: Kurir, CEOPOM-Istina