Upokojenje patrijarha Irineja

U petak, 20. novembra 2020. godine u 7:07 časova u Vojnoj kovid bolnici „Karaburma“ u Beogradu upokojio se u Gospodu Njegova Svetost Arhiepiskop pećki, Mitropolit beogradsko-karlovački i Patrijarh srpski g. Irinej (Gavrilović).

O svim drugim detaljima u vezi sa sahranom Njegove Svetosti Patrijarha javnost će biti uskoro obaveštena. Večan mu spomen i Carstvo Nebesko!

Dana 27. avgusta 1930. godine blagočestive roditelje Zdravka i Milijanu Gavrilović iz sela Vidove kod Čačka – i sa njima sav rod srpski – Gospod je blagoslovio rođenjem muškog deteta koje je na krštenju dobilo ime Miroslav. U rodnom selu završio je osnovnu školu, a posle Gimnazije u Čačku i Bogosloviju u Prizrenu. Zatim diplomira na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu. Po završetku vojne službe postavljen je za suplenta (profesora) Prizrenske bogoslovije. Pre stupanja na dužnost profesora oktobra 1959. godine u manastiru Rakovici od strane Patrijarha srpskog Germana prima monaški čin, dobivši monaško ime Irinej.

Na dan Svete Petke iste godine u crkvi Ružici na Kalemegdanu je rukopoložen u čin jeromonaha. Dok je kao profesor službovao u Prizrenskoj bogosloviji upućen je na postdiplomske studije u Atinu. Za upravnika Monaške škole u manastiru Ostrogu postavljen je 1969. godine, odakle se vraća u Prizren na mesto rektora slavne Bogoslovije. Sa te dužnosti je 1974. izabran za vikara Patrijarha srpskog sa titulom Episkopa moravičkog. Za Episkopa niškog izabran je 1975. godine. Na Svetom Arhijerejskom Saboru Srpske Pravoslavne Crkve 22. januara 2010. godine izabran je za Arhiepiskopa pećkog, Mitropolita beogradsko-karlovačkog i Patrijarha srpskog.

DOBAR PASTIR U TEŠKIM VREMENIMA

Zvona sa beogradske Saborne crkve desetominutnom zvonjavom u 14.20 sati oglasila su da je Srpska pravoslavna crkva dobila novog, 45. poglavara – dotadašnjeg episkopa niškog Irineja. Bilo je to 22. januara 2010. godine. Nešto ranije tog dana, arhimandrit Gavrilo, iguman manastira Lepavina, sa Svetog jevanđelja izvukao je jednu od tri koverte sa imenima trojice arhijereja koji su dobili najviše glasova vladika okupljenih na izbornom Svetom arhijerejskom Saboru. Ime vladike niškog Irineja, novog poglavara srpske crkve, pročitao je episkop šabački Lavrentije, predsedavajući sabora i najstariji po arhijerejskom stažu u srpskoj crkvi.

Tako je otpočela decenija upravljanja brodom Srpske pravoslavne crkve njegove svetosti patrijarha srpskog Irineja. Administrativno ustoličenje u tron srpskih patrijaraha obavljeno je već sutradan u Sabornoj crkvi u Beogradu, a zvanično uvođenje u drevni tron pećkih patrijaraha devet meseci kasnije u Pećkoj patrijaršiji.

„Vreme i prilike mog izbora i uvođenja u tron srpskih patrijaraha u mnogo čemu ima sličnosti sa vremenom i okolnostima u kojima je srpska crkva sa svojim narodom doživljavala i preživljavala teške i sudbonosne dane svoje istorije. Da podsetimo na nedavno vreme sveopšteg stradanja, gotovo na svim prostorima nastanjenim našim narodom… Ne možemo, a da ne pomenemo pregolemu ranu na telu Srpske pravoslavne crkve i srpskog naroda, ovde na Kosovu i Metohiji, na ovom uistinu ‚strašnom sudilištu᾽… Sa ovog svetog mesta, u ovom radosno-bolnom trenutku, upućujemo vapajni apel moćnim faktorima sveta u čijim rukama je sudbina Kosova i Metohije, uz molitvu Gospodu da ne ogreše svoju dušu donošenjem rešenja po pitanju statusa ove srpske južne pokrajine kojim bi srpski narod bio lišen vekovnog prava na svoju postojbinu, na svoje domove i na svoj imetak, na groblja svojih predaka i na svoje svetinje”, rekao je tada u svojoj pristupnoj besedi patrijarh srpski Irinej.

Ta pregolema rana na telu srpske crkve, Kosovo i Metohija, ostala je predmet njegove brige i napora tokom čitave decenije koliko je bio na tronu srpskih patrijarha. Govorio je srpski patrijarh o Kosovu i sa govornice Ujedinjenih nacija 2013. godine upozorivši da je narod na Kosovu i Metohiji, u svojoj duhovnoj i državnoj kolevci, lišen prava na život dostojan čoveka, ali spreman da učestvuje u projektu stvaranja pretpostavki za trajni mir među narodima. Kada je 2015. godine trebalo da se glasa o prijemu Kosova u Unesko, uz državu je, pre glasanja, i srpska crkva bila uključena u diplomatsku aktivnost kako bi do što više ušiju stiglo objašnjenje o značaju pokrajine za našu zemlju. Stav da o nezavisnosti, podeli i bilo čemu što bi promenilo status Kosmeta kao sastavnog dela Srbije nema rasprave ni kompromisa, zastupao je i srpski patrijarh i Sabor arhijereja i on je više puta i zvanično saopštavan. Tako je bilo i prilikom poslednjeg zasedanja Svetog arhijerejskog Sabora u maju prošle godine.

Patrijarh Irinej otvoreno je govorio o teškom položaju srpskog naroda u zemljama regiona, naročito u Crnoj Gori, zbog čega je neretko bio meta prizemnih uvreda. Nije se libio da kaže da Srbi u današnjoj Crnoj Gori imaju gori položaj nego u Nezavisnoj državi Hrvatskoj, ali i da bi hrvatski biskupi trebalo da pokažu više razumevanja, ljubavi i pokajanja prema srpskim stradanjima u Drugom svetskom ratu. U poslednjem intervjuu „Politici”, u avgustu ove godine, apelovao je na hrvatsko državno i crkveno vođstvo, kao i na političke i duhovne vođe našeg naroda da učine sve da se iskoreni mržnja između dva naroda, a povodom situacije u Crnoj Gori poručio da ni narod ni Crkva ne pristaju na bilo kakvu promenu ustrojstva i narušavanje crkvenog i narodnog jedinstva.

Trudio se da, kao i njegovi prethodnici, sa državom gradi dobre odnose poštovanja, čuvajući jedinstvo srpske crkve u vremenima izazovnim i teškim za celokupno pravoslavlje. Za vreme njegovog upravljanja srpskom crkvom novi zamah dobili su radovi na Hramu Svetog Save čije je unutrašnje uređenje na samom kraju i kojeg dana skrasi velelepni mozaik koji, nažalost, patrijarh Irinej neće osveštati, kako je bilo planirano.

Predvodio je delegaciju srpske crkve na zasedanju Svetog i velikog Sabora na Kritu 2016. godine, kao i na savetovanju pravoslavnih crkava početkom ove godine u Amanu. Sastajao se sa poglavarima pravoslavnih pomesnih crkava, a dobre odnose gajio je i sa predstavnicima drugih hrišćanskih crkava. Ostaće zabeleženo kako se o njemu izrazio rimski papa Franjo. Odgovarajući u avionu na putu iz Skoplja na pitanja novinara o kanonizaciji Alojzija Stepinca papa Franjo je rekao da je i patrijarhu Irineju i njemu jedini interes istina i nazvao ga velikim patrijarhom koji je pomogao da se osnuje zajednička istorijska komisija o Stepincu.

Obeležavani su liturgijama, svečanim akademijama, prigodnim programima, naučnim skupovima brojni značajni jubileji hrišćanstva i srpske crkve u vreme dok je na njenom čelu bio patrijarh Irinej. Bio je 2013. domaćin najvećeg skupa u istoriji Srpske pravoslavne crkve, kako je tada opisana proslava jubileja povodom 1.700 godišnjice donošenja Milanskog edikta. Slavlju u Beogradu, Nišu i Podgorici prisustvovalo je šest patrijaraha, visoke delegacije svih pravoslavnih pomesnih crkava kao i one drugih hrišćanskih crkava. Prošle godine, Srpska pravoslavna crkva obeležila je još jedan veliki jubilej: osam vekova autokefalnosti srpske crkve. Na svečanoj akademiji povodom značajne godišnjice, uručujući visoko odlikovanje SPC predsedniku Srbije Aleksandru Vučiću patrijarh Irinej je, govoreći o borbi za Kosovo, poručio: „ Naš narod kaže – ono što se silom uzme, vrati se, ali ono što se pokloni, ne vraća se. Ne smemo pokloniti nijednu stopu naše svete srpske zemlje. Očekujemo dogovor, ali poklon nikako”.

Parijarh Irinej sa sveštenstvom SPC u Danskoj

TRODNEVNA ŽALOST U SRBIJI

U Srbiji će biti proglašena trodnevna žalost zbog smrti patrijarha Irineja, potvrđeno je Sputnjiku u Vladi Srbije.

Vlada će za dane žalosti proglasiti današnji dan, subotu i nedelju.

Zakonom je predviđeno da se dan žalosti može proglasiti u slučaju smrti ličnosti koja je imala visoke zasluge za zemlju, kao i povodom nekog tragičnog događaja, kad Vlada tako proceni.

Organi i organizacije, kao i druga pravna lica koja ističu zastavu, dužna su da u vreme dana žalosti zastavu Srbije spuste na polovinu jarbola, odnosno koplja, uz odgovarajuće osvetljenje noću.

Radiodifuzne organizacije za informisanje javnosti na teritoriji Republike Srbije, dužne su između ostalog da u svojim programima, na dan proglašenja dana žalosti umesto humorističkih, zabavnih, folklornih i drugih emisija sa zabavnom i narodnom muzikom, emituju muziku i emisije prikladne danu žalosti i usklade detaljnu programsku šemu u vreme dana žalosti.

Novinsko-izdavačke organizacije koje izdaju dnevne novine dužne su da na dan žalosti svoje listove odštampaju u crnoj boji, navodeći na prvoj strani odluku o proglašenju dana žalosti i proglašenju njegovog obeležavanja.

U obrazovnim ustanovama dan žalosti obeležava se minutom ćutanja na prvom času nastave, a program nastave muzičkog obrazovanja prilagođava se danu žalosti.

Muzeji, pozorišta, bioskopi, organizacije koje imaju muzičko-scenske programe, arhive i druge ustanove u oblasti kulture obavezni su da svoje programe prilagode danu žalosti.

Za vreme dana žalosti je zabranjeno emitovanje narodne i zabavne muzike, odnosno održavanje programa zabavnog karaktera na javnim mestima.

PUTIN IZRAZIO SAUČEŠĆE SPC I SRPSKOM NARODU

Predsednik Rusije Vladimir Putin uputio je telegram saučešća srpskom predsedniku Aleksandru Vučiću povodom smrti patrijarha srpskog Irineja, saopšteno je iz Kremlja.

„Poštovani predsedniče, primite moje iskreno saučešće zbog tog ogromnog gubitka, zbog smrti njegove svetosti patrijarha srpskog Irineja“, navodi se u telegramu.

Putin je ocenio da je patrijarh Irinej zaslužio taj autoritet koji ima u svojoj domovini, kao i u inostranstvu i to isključivo svojim delima.

Kako je rekao, njegovi glavni napori bili su unapređenje najviših duhovnih vrednosti, ali i jačanje jedinstva celokupnog pravoslavnog sveta.

„Molim vas da prenesete moje saučešće i reči podrške celokupnom sveštenstvu Srpske pravoslavne crkve, kao i celom srpskom bratskom narodu“, dodao je Putin.

Izvor: SPC, Politika, Sputnjik